17.08.2018
PL EN
01.02.2018 aktualizacja 01.02.2018

Zmarł prof. Jerzy Jedlicki

 Prof. Jerzy Jedlicki. Fot. PAP/Rafał Guz 02.12.2015 Prof. Jerzy Jedlicki. Fot. PAP/Rafał Guz 02.12.2015

Prof. Jerzy Jedlicki, wybitny socjolog, historyk, badacz dziejów polskiej inteligencji i działacz opozycji w okresie PRL-u zmarł w środę w wieku 87 lat. Był autorem takich książek jak "Źle urodzeni, czyli o doświadczeniu historycznym" czy "Jakiej cywilizacji Polacy potrzebują".

Prof. Jerzy Jedlicki był historykiem idei, badaczem historii inteligencji polskiej, autorem takich książek jak "Źle urodzeni, czyli o doświadczeniu historycznym", "Jakiej cywilizacji Polacy potrzebują", "Intelektualiści jako gatunek europejski", "Świat zwyrodniały. Lęki i wyroki krytyków nowoczesności".

Jerzy Jedlicki urodził się 14 czerwca 1930 r. w Warszawie. W 1952 r. ukończył studia socjologiczne na Uniwersytecie Warszawskim, uzyskiwał następnie stopnie doktora i doktora habilitowanego, a w 1989 roku - tytuł profesora nauk humanistycznych. Zawodowo związany z Instytutem Historii Polskiej Akademii Nauk specjalizował się w historii kultury wieków od XVIII do XX i w historii społecznej. Po 1989 r. był kierownikiem Pracowni Dziejów Inteligencji.

Napisał m.in. "Jakiej cywilizacji Polacy potrzebują: studia z dziejów idei i wyobraźni XIX wieku", "Źle urodzeni, czyli o doświadczeniu historycznym. Scripta i postscripta" oraz "Świat zwyrodniały. Lęki i wyroki krytyków nowoczesności".

Od 1948 roku Jerzy Jedlicki należał do Związku Walki Młodych, a następnie do Związku Młodzieży Polskiej. W latach 1952–1968 był członkiem PZPR, którą opuścił w ramach protestu wobec wydarzeń marcowych. Zaangażował się wówczas w działalność opozycji. Był współorganizatorem Uniwersytetu Latającego i jednym z założycieli Towarzystwa Kursów Naukowych. Jedlicki związany był też z Klubem Krzywego Koła, w 1976 roku znalazł się też wśród sygnatariuszy "Listu 101" do Sejmu PRL przeciwko planowanym zmianom w konstytucji.

Jerzy Jedlicki był współautorem i sygnatariuszem Apelu 64 z 20 sierpnia 1980 r., w którym wyrażono poparcie dla strajkowych postulatów stoczniowców. Od jesieni 1980 r. działał w "Solidarności" w IH PAN, w lutym 1981 r. Jedlicki przygotował raport, w którym ostrzegał, że powołanie rządu gen. Wojciecha Jaruzelskiego może doprowadzić do wprowadzenia stanu wojennego; po jego wprowadzeniu Jedlicki był internowany, zwolniono go po kilku miesiącach. W 1982 r. podpisał listy w obronie więźniów politycznych. Pisał dla podziemnych czasopism: "Krytyka", "Nowy Zapis", "Tygodnik Mazowsze".

W III RP Jerzy Jedlicki zaangażował się w działalność m.in. Pen Clubu. Został też przewodniczącym rady programowej Stowarzyszenia Przeciwko Antysemityzmowi i Ksenofobii Otwarta Rzeczpospolita. W 2009 otrzymał Nagrodę im. Jerzego Giedroycia (za książkę "Dzieje inteligencji polskiej do roku 1918" napisaną wspólnie z Maciejem Janowskim i Magdaleną Micińską). W 2011 prezydent Bronisław Komorowski odznaczył go Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. 

W 2015 r. Jedlicki otrzymał tzw. polskiego Nobla, czyli Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, w obszarze nauk humanistycznych i społecznych za fundamentalne studia nad fenomenem inteligencji jako warstwy społecznej i jej rolą w procesach modernizacji w Europie Środkowo-Wschodniej. (PAP)

autor: Agata Szwedowicz

aszw/ itm/

Copyright © Fundacja PAP 2018