05.04.2020
PL EN
23.01.2020 aktualizacja 23.01.2020

Dziesiątki "zwykłych" leków zabijają komórki nowotworowe

Fot. Fotolia Fot. Fotolia

Testy tysięcy nieonkologicznych leków na 578 liniach ludzkich komórek nowotworowych pozwoliły odkryć nieoczekiwane właściwości antynowotworowe niemal 50 z nich - informuje pismo „Nature Cancer”.

Badania przeprowadzili naukowcy z Broad Institute of MIT oraz Harvard and Dana-Farber Cancer Institute. Jak się okazało, w warunkach laboratoryjnych leki stosowane w cukrzycy, stanach zapalnych, alkoholizmie a nawet w leczeniu zapalenia stawów u psów mogą zabijać komórki nowotworowe.

Systematycznie analizując tysiące już opracowanych i zatwierdzonych jako leki związków, badacze znaleźli prawie 50 takich, w przypadku których wcześniej nie rozpoznano działania przeciwnowotworowego.

Udało się także ujawnić nowe mechanizmy i cele działania leków, co sugeruje możliwość przyspieszenia rozwoju nowych leków przeciwnowotworowych lub zmiany przeznaczenia istniejących preparatów.

Niektóre z nich wydają się działać nie poprzez typowe blokowanie określonego białka, ale przez aktywację białka lub stabilizację interakcji białko-białko. Na przykład prawie tuzin leków nieonkologicznych zabija komórki rakowe, w których dochodzi do ekspresji białka o nazwie PDE3A poprzez stabilizację interakcji między PDE3A i innym białkiem o nazwie SLFN12.

Z kolei przeciwzapalny lek tepoksalina, pierwotnie opracowany z myślą o stosowaniu u ludzi, ale zatwierdzony do leczenia chorób stawów u psów, zabija komórki rakowe atakując nieznany cel w komórkach, w których dochodzi do nadmiernej ekspresji białka MDR1. MDR1 zwykle zwiększa odporność na leki stosowane w chemioterapii.

Stosowany z kolei w terapii odwykowej alkoholików disulfiram (bardziej znany pod nazwą Esperal) zabija linie komórkowe niosące mutacje, które powodują niedobór białek zwanych metalotioneinami. Zaś związki zawierające wanad, pierwotnie opracowane z myślą o leczeniu cukrzycy, zabijają komórki rakowe z ekspresją transportera siarczanu SLC26A2.

„Uważaliśmy, że mielibyśmy szczęście znajdując choćby jeden związek o właściwościach przeciwnowotworowych. Byliśmy zaskoczeni znajdując ich tak wiele” - powiedział Todd Golub z Dana-Farber, dyrektor naukowy badania a zarazem profesor pediatrii w Harvard Medical School.

To największe jak dotąd badanie z udziałem Broad`s Drug Repurposing Hub, kolekcji, która obecnie obejmuje ponad 6000 istniejących leków i związków, które są zatwierdzone przez FDA lub zostały sprawdzone w badaniach klinicznych (w czasie prowadzenia badania Hub zawierał 4518 leków).

Naukowcy wielokrotnie odkrywali nowe zastosowania lecznicze istniejących leków - było tak na przykład ze stosowaną w chorobach serca aspiryną czy wykrztuśną acetylocysteiną, stosowaną także w zatruciach grzybami. Autorzy opisywanych badań założyli Drug Repurposing Centrum, aby przeprowadzać systematyczne badania nad możliwościami szerszego wykorzystania istniejących leków. W przyszłości mają nadzieje dokonać jeszcze wielu odkryć na tym polu, coraz lepiej poznając mechanizmy związane z niszczeniem komórek nowotworowych. (PAP)

Autor: Paweł Wernicki

pmw/ ekr/

Copyright © Fundacja PAP 2020