05.04.2020
PL EN
07.10.2005 aktualizacja 07.10.2005

Jaskinia Biśnik najstarszym mieszkaniem Neandertalczyków

<p>Biśnik k. wsi Smoleń to odosobniona skała wapienna położona 405 m n.p.m.&nbsp;na dnie suchej obecnie Doliny Wodącej, w rejonie Wzgórz Niegowonicko-Smoleńskich, w południowej części Wyżyny Częstochowskiej. Znajdująca się tam jaskinia była od najdawniejszych czasów atrakcyjnym miejscem do zamieszkania.</p>

Od kilku lat prowadzone są w jaskini Biśnik k. wsi Smoleń (powiat Zawiercie, województwo śląskie) prace wykopaliskowe w ramach projektów badawczych Komitetu Badań Naukowych i Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (UMK) w Toruniu. W skład interdyscyplinarnego zespołu wchodzą również uczeni z Instytutu Nauk Geologicznych PAN w Warszawie, Instytutu Zoologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Instytutu Ewolucji i Systematyki Zwierząt PAN w Krakowie.

"Odtwarzamy historię zasiedlenia jaskini Biśnik, która rozpoczęła się około 280 tys. lat temu, podczas zlodowacenia Odry. Jest to najstarszy ślad pobytu człowieka w jaskiniach polskich. Później jaskinia była jeszcze co najmniej 18 razy zasiedlana przez człowieka" - relacjonuje kierujący badaniami prof. Krzysztof Cyrek z Instytutu Archeologii UMK.

Obecnie prowadzone są szczegółowe badania wydobytego z jaskini materiału archeologicznego. Są to różnorodne analizy specjalistyczne.

CO TU ZŁOWIĆ

"Pracujemy nad rekonstrukcją składu fauny, jaka żyła w otaczającym jaskinię krajobrazie. Inne badania dotyczą preferencji łowieckich mieszkańców jaskini i sposobu użytkowania mięsa, kości i poroży upolowanych zwierząt, m.in. mamuta, nosorożca włochatego, niedźwiedzia jaskiniowego, hieny jaskiniowej, bizona, wołu piżmowego, jelenia olbrzymiego i renifera" - opowiada prof. Cyrek.

Za pomocą analizy traseologicznej (traseologia to dział kryminalistyki badający odciski pozostawione na miękkich nawierzchniach) odtwarzana jest na podstawie mikrośladów funkcja poszczególnych narzędzi krzemiennych i kościanych.

Badania termoluminescencyjne (termoluminescencja to luminescencja, czyli jarzenie, substancji pobudzonej przez światło lub promieniowanie przenikliwe w czasie jej podgrzewania) pozwalają z kolei datować poszczególne warstwy i przepalone w ogniu wyroby krzemienne.

W środkowym i późnym plejstocenie środowisko przyrodnicze w sąsiedztwie jaskini wielokrotnie przekształcało się w rytm przemian klimatycznych.

Pojawiały się tam: step, tundra, lasy, tereny podmokłe i wodne z charakterystyczną fauną, co podnosiło atrakcyjność jaskini jako dogodnego miejsca do zasiedlenia przez dawnych łowców.

W POSZUKIWANIU CZŁOWIEKA

"Jest to unikatowe w Europie środkowej stanowisko, ze względu na ślady dwunastokrotnego zasiedlania jaskini przez grupy Neandertalczyków z paleolitu środkowego w okresie od 280 do 40 tys. lat temu" - podkreśla prof. Cyrek.

Dotychczas nie natrafiono co prawda na szczątki Homo Neanderthalensis, ale odkryto liczne kości zwierząt, na które polował, a także krzemienne, kościane i rogowe narzędzia, którymi się posługiwał.

Prawdziwą rewelacją, jak przypomina prof. Cyrek, było odkrycie resztek wzniesionej około 80 tys. lat temu konstrukcji w postaci wiatrochronu.

PAP - Nauka w Polsce, Andrzej Markert

6 grudnia 2004

Copyright © Fundacja PAP 2020