Strona główna Aktualności
Historia i kultura

Opowieści o archeologii

06.01.2009 Historia i kultura, Książka

"Archeologią często rządzi przypadek i zwykle najciekawsze odkrycia dokonują się w sposób nieoczekiwany" pisze w najnowszej, popularnonaukowej książce wydanej nakładem agencji wydawniczej PDN dr Krzysztof Garbacz, zielonogórski badacz przeszłości. Autor przez wiele lat prowadził wykopaliska w województwie świętokrzyskim, lubelskim i lubuskim. Nowa pozycja wydawnicza zawiera przystępnie napisane relacje głównie z własnych badań i akcji ratowniczych.
Książka składa się z dwunastu felietonów - relacji. Każda jest bogato ilustrowana czarno - białymi fotografiami, rysunkami, planami czy mapami.

Publikacja doskonale opisuje prace archeologów, których głównym zadaniem wcale nie są wykopaliska, ale poznane przeszłości.

W części zatytułowanej "Na tropie budowniczych megalitów" Garbacz opisuje zaskakujące wyniku badań w Grzybowie koło Staszowa, gdzie znaleziono monumentalne grobowce kultury puchary lejkowatych. Wcześniej sądzono, że te znajdują się tylko na terenie odległych Kujaw. Z uwagi na ich obramowanie składające się z megalitycznych bloków kamiennych, kolejne pokolenia wykorzystywały je do różnych celów, przykładowo do budowy drogi - na Kujawach powstała 14 kilometrowa szosa wykonana z takich bloków! Dlatego stan zachowania grobowców monumentalnych w Polsce jest kiepski.

Autor opisuje również problemy związane z ochroną stanowisk archeologicznych przed rabunkiem. Relacjonuje swoje doświadczenia dotyczące walki o zachowanie i próby dokumentacji archeologicznej nekropolii w Pikulach pod Janowem Lubelskim.

W rozdziale zatytułowanym "Śladami pewnego widelca" Garbacz opisuje niezwykle rzadkie i cenne znalezisko wyeksplorowane podczas ratowniczych prac wykopaliskowych na Starym Mieście w Lubsku. Był to drewniany widelec składający się z profilowanej, zdobionej wcięciami główki oraz partii kłującej w postaci zachowanych trzech zębów. Autor przytacza anegdotyczne stwierdzenie Hildegardis von Bingen, przełożonej średniowiecznego klasztoru, dotyczące stosowania podczas posiłków widelców. Nazwała sztuciec "diabelskim instrumentem", który rzekomo wyszydza i irytuje Boga. Zalecała pod groźbą klątwy spożywanie posiłków palcami. Znalezisko z Lubska świadczy, że nie do wszystkich dotarły przestrogi siostry przełożonej. "Faktem jest, że widelec z Lubska został wykonany w drugiej połowie XIII lub na początku XIV wieku, a więc - w świetle posiadanych informacji - jest najstarszym i jedynym drewnianym znaleziskiem tego typu w skali europejskiej" - relacjonuje Garbacz.

Odkryciom archeologicznym sprzyjają również zwykli ludzie, o czym przekonuje nas autor w rozdziale "Tropem skarbów monet". Jeden z uczniów szkoły podstawowej w Tarnobrzegu podczas spaceru z psem znalazł przypadkowo szereg monet XIX wiecznych, które leżały na cokole jednego z nagrobków na terenie starego cmentarza. W tym czasie poddawano renowacji płyty nagrobne i zapewne monety były wetknięte pod jedną z nich, a jako że wyglądały jak stare kapsle nikt wcześniej nie zwrócił na nie uwagi. Chłopak przekazał swoje znalezisko tarnobrzeskiemu muzeum, gdzie dokonano ich konserwacji.

Opisano również mniej chlubne okoliczności odkrycia i skarbów i ich rozgrabienia. "W 1981 roku, przy ulicy Matejki w Tarnobrzegu, podczas kopania dołu pod fundament jednego z bloków doszło do interesującego odkrycia. Pracująca nad wykopem koparka wyrzuciła na hałdę gliniany garnek. Z rozbitego naczynia wysypało się wiele drobnych monet." - pisze Garbacz. Na nieszczęście dla archeologów robotnicy i okoliczni mieszkańcy wyzbierali szybko monety i... słuch o nich zaginął. Dopiero po jedenastu latach kilku uczniów przyszło do tarnobrzeskiego muzeum z paroma monetami, które trafiły do kolekcji muzealnej. Reszty nigdy nie odzyskano.

Archeologia to również badania dotyczące ostatnich dekad, o czym przekonuje nas autor książki w rozdziale zatytułowanym "Archeolog na tropie dramatu". Opisano tutaj badania ratownicze w centrum Żar. Starówka miasta została poważnie zniszczona podczas nalotu aliantów pod koniec II wojny światowej, których celem była fabryka produkująca części do myśliwców Focke - Wulfa. W 2005 roku postanowiono wybudować przy ulicy Sukienniczej parking miejski - przed wojną znajdował się tu rząd kamieniczek. Podczas nadzoru archeologicznego Krzysztof Garbacz natknął się, jak sam określił jako "żarski dramat w pigułce". Archeolog zarejestrował zgliszcza spalonej doszczętnie piwniczki. W niej znalazł, jak relacjonuje w książce: "mały kieszonkowy zegarek, ze spieczoną pod wpływem ognia kopertą, popękaną i pofałdowaną porcelanową tarczą i zatrzymanymi na godzinie 8:40 wskazówkach. Czyżby wskazówki zegarka zatrzymały się 11 kwietnia 1944 roku, kiedy to nastąpił początek końca jednego z etapów wielowiekowej historii miasta?"

PAP- Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

bsz

Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 0
Skomentuj Zobacz wszystkie  

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Czy Ziemia to komputer? „Głęboka myśl” ponownie w księgarniach Czy Ziemia to komputer? „Głęboka myśl” ponownie w księgarniach

Wznowienia doczekały się kultowe książki Douglasa Adamsa, w których opisuje on m.in. „Głęboką myśl” - maszynę, której nazwę koncern IBM nadał swemu komputerowi szachowemu - Deep Thought.

Więcej

Myśl na dziś

Wiedzę możemy zdobywać od innych, ale mądrości musimy nauczyć się sami.
Adam Mickiewicz

Nasz blog

Planetarne zoo Planetarne zoo

Ciemne jak smoła, lekkie jak styropian czy pokryte szafirowymi chmurami – takie bywają badane w ostatnim czasie pozasłoneczne planety. Niektóre z nich mogą się okazać bardzo przydatne dla nauki.

Więcej

Tagi