Strona główna Aktualności
Historia i kultura

Krakowscy archeolodzy powrócili z Kolorado

05.08.2011 Historia i kultura, Ludzie Nauki
Prace dokumentacyjne na stanowisku 5MT135 (Sunny Alcove). Fot. Projekt Archeologiczny Sand Canyon-CastleRock

Prace dokumentacyjne na stanowisku 5MT135 (Sunny Alcove). Fot. Projekt Archeologiczny Sand Canyon-CastleRock

Dokładną mapę w technice GIS (System Informacji Przestrzennej) oraz dokumentację części skupiska osad sprzed blisko 800 lat wokół Castle Rock Pueblo w regionie Mesa Verde w Kolorado (USA) wykonali polscy specjaliści w ramach Projektu Archeologicznego Sand Canyon-Castle Rock. "Tegoroczne prace, które odbyły się w maju i czerwcu, poświęciliśmy przede wszystkim pracom dokumentacyjnym. Przyjrzeliśmy się również bliżej kilku wybranym stanowiskom. Dokładna lokalizacja poszczególnych osad ma kluczowe znaczenie dla analizy modelu osadniczego na tym terenie oraz dla precyzyjnego zbadania możliwości komunikacji wzrokowej i przekazywania sygnałów pomiędzy poszczególnymi osadami i wolnostojącymi kamiennymi wieżami" - wyjaśnia dr Radosław Palonka z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierownik projektu.
Zdaniem archeologów, możliwość wzajemnego informowania się na odległość, jak też ostrzegania przed wrogami, zapewne za pomocą ognia lub dymu, miała wówczas ogromne znaczenie dla mieszkańców. W czasie funkcjonowania osad, w XIII wieku, nastąpiła w tym rejonie eskalacja konfliktów.

Osady lokowano w miejscach trudno dostępnych, tym samym łatwych do obrony.

"Jednocześnie zamieszkiwano miejsca w takiej odległości, żeby widać było widać z nich sąsiadujące osady lub przynajmniej wolnostojące wieże, które z kolei były skomunikowane wzrokowo z kolejnymi osiedlami" - opowiada dr Palonka.

Na podstawie tegorocznych analiz oraz wcześniejszych prac terenowych można stwierdzić, że zespół osadniczy wokół Castle Rock Pueblo stanowił szereg ściśle współpracujących ze sobą osiedli, zarówno jeśli chodzi o sposoby wykorzystania terenu, jak też wzajemne informowanie oraz ostrzeganie przed niebezpieczeństwem.

Osiem stanowisk położonych po wschodniej i zachodniej części "Piaskowego Kanionu" (Sand Canyon) archeolodzy poddali badaniom za pomocą technik nieinwazyjnych -geofizycznych, głównie elektrooporowych. Wykonano je na kilku stanowiskach, przede wszystkim na stokach kanionów obok nisz skalnych, gdyż XIII-wieczne budynki były właśnie lokowane w takich niedostępnych miejscach. Badania przeprowadzono również w bezpośredniej biskości dwóch wolnostojących wież.

"Dzięki badaniom geofizycznym ustaliliśmy, że wieże stanowiły część większych stanowisk, dziś już zniszczonych i niewidocznych na powierzchni ziemi. Towarzyszyły im, teraz w większości niewidoczne na powierzchni ziemi pomieszczenia mieszkalne i ceremonialno-użytkowe kivy, te ostatnie budowane z reguły na planie okręgu" - wyjaśnia kierownik badań.

Dodatkowo archeolodzy nie wbijając łopat w ziemię ustalili, że w przynajmniej jednym lub dwóch wypadkach wieże są połączone z kivą podziemnym tunelem o długości około 2,5 do 3 metrów. Natomiast w dwóch przypadkach stwierdzono, także za pomocą metody elektrooporowej, ślady prawdopodobnie pól uprawnych ograniczonych z trzech stron murkami kamiennymi, a z czwartej przylegające bezpośrednio do ściany klifu.

"Dodatkowo, prace w tych miejscach polegały na sporządzeniu dokładnych planów, gdyż większość z nich posiadała tylko schematyczne plany sporządzone podczas badań powierzchniowych prowadzonych przez Amerykanów latach 60. i 70. XX wieku oraz dokumentacji fotograficznej i rysunkowej przetrwałej i widocznej na powierzchni ziemi architektury, zachowanej niekiedy do drugiego piętra" - dodaje dr Palonka.

W przyszłości fotografie wykonane w technice fotogrametrycznej, wykorzystane zostaną do komputerowego modelowania trójwymiarowego pozostałości zabudowań.

W następnych sezonach badacze planują kontynuację dokumentacji stanowisk oraz badania metodami nieinwazyjnymi, w tym w technologii geomagnetycznej do korelacji i weryfikacji ustaleń metody elektrooporowej. Ich wyniki będą stanowiły podstawę do planowanych badań wykopaliskowych.

"Niezbędnym będzie także przeprowadzenie szczegółowej analizy chronologicznej (głównie na podstawie dendrochronologii), w tym celu planujemy pobranie i analizę próbek drewna z konstrukcji budynków na stanowiskach, których dokładnego wieku nadal nie znamy" - dodaje dr Palonka.

W ramach projektu planowana jest współpraca z przedstawicielami współczesnych Indian Pueblo, potomków ludności zamieszkującej kaniony Sand Canyon i Rock Creek w XIII wieku, m.in. pod kątem analizy tradycji ustnej odnoszącej się do konfliktów i walk oraz migracji w starożytnej kulturze Pueblo.

Projekt Archeologiczny Sand Canyon-Castle Rock to pierwsze tego typu polskie przedsięwzięcie badawcze w zachodniej części USA. W wyprawie sezonu 2011 uczestniczyli w nim studenci i absolwenci Instytutu Archeologii UJ.

Projekt realizowany jest we współpracy z Bureau of Land Management oraz Crow Canyon Archaeological Center w Kolorado. Pierwsza faza projektu była możliwa dzięki patronatowi oraz wsparciu finansowemu Wydziału Historycznego i Instytutu Archeologii UJ, Fundacji "Bratniak", Konsulatowi Generalnemu Stanów Zjednoczonych w Krakowie oraz sponsorom komercyjnym: Krajowej Spółce Cukrowej S.A. oraz firmie Air Liquide.


PAP- Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

 

tot/bsz

Fragment zewnętrznej części stanowiska Sunny Alcove (Room 3) z widocznymi gniazdami na belki oraz półką. Fot. Projekt Archeologiczny Sand Canyon-CastleRock

Fragment zewnętrznej części stanowiska Sunny Alcove (Room 3) z widocznymi gniazdami na belki oraz półką. Fot. Projekt Archeologiczny Sand Canyon-CastleRock

Zewnętrzna część ruin wieży położonej w pobliżu Sunny Alcove (widoczny jeden z otworów obserwacyjnych, tzw. loophole). Fot. Projekt Archeologiczny Sand Canyon-CastleRock

Zewnętrzna część ruin wieży położonej w pobliżu Sunny Alcove (widoczny jeden z otworów obserwacyjnych, tzw. loophole). Fot. Projekt Archeologiczny Sand Canyon-CastleRock

. Wstępne wyniki badań metodą elektrooporową na stoku poniżej niszy skalnej, stanowisko Sunny Alcove. Wykonanie: Projekt Archeologiczny Sand Canyon-CastleRock

. Wstępne wyniki badań metodą elektrooporową na stoku poniżej niszy skalnej, stanowisko Sunny Alcove. Wykonanie: Projekt Archeologiczny Sand Canyon-CastleRock

Wieża obserwacyjna z kanionu Rock Creek, położona obok stanowisk 5MT264 i 5MT265, która umożliwiała kontakt wzrokowy przynajmniej z jeszcze czterema innymi stanowiskami. Fot. Projekt Archeologiczny Sand Canyon-CastleRock

Wieża obserwacyjna z kanionu Rock Creek, położona obok stanowisk 5MT264 i 5MT265, która umożliwiała kontakt wzrokowy przynajmniej z jeszcze czterema innymi stanowiskami. Fot. Projekt Archeologiczny Sand Canyon-CastleRock

Stanowisko 5MT127, jedno ze stanowisk badanych przez projekt położone w niszy skalnej na wschodniej stoku „Kanionu Piaskowego” (Sand Canyon). Fot. Projekt Archeologiczny Sand Canyon-CastleRock

Stanowisko 5MT127, jedno ze stanowisk badanych przez projekt położone w niszy skalnej na wschodniej stoku „Kanionu Piaskowego” (Sand Canyon). Fot. Projekt Archeologiczny Sand Canyon-CastleRock

Ekipa Projektu Archeologicznego Sand Canyon-CastleRock na stanowisku Mad Dog Tower. Fot. Projekt Archeologiczny Sand Canyon-CastleRock

Ekipa Projektu Archeologicznego Sand Canyon-CastleRock na stanowisku Mad Dog Tower. Fot. Projekt Archeologiczny Sand Canyon-CastleRock

Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 0
Skomentuj Zobacz wszystkie  

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Czy Ziemia to komputer? „Głęboka myśl” ponownie w księgarniach Czy Ziemia to komputer? „Głęboka myśl” ponownie w księgarniach

Wznowienia doczekały się kultowe książki Douglasa Adamsa, w których opisuje on m.in. „Głęboką myśl” - maszynę, której nazwę koncern IBM nadał swemu komputerowi szachowemu - Deep Thought.

Więcej

Myśl na dziś

Wiedzę możemy zdobywać od innych, ale mądrości musimy nauczyć się sami.
Adam Mickiewicz

Nasz blog

Planetarne zoo Planetarne zoo

Ciemne jak smoła, lekkie jak styropian czy pokryte szafirowymi chmurami – takie bywają badane w ostatnim czasie pozasłoneczne planety. Niektóre z nich mogą się okazać bardzo przydatne dla nauki.

Więcej

Tagi