Strona główna Aktualności
Historia i kultura

Na Mazurach archeolodzy odkryli nieznane dotąd grodziska

23.03.2015 Archeologia, Historia i kultura

Potłuczone naczynia gliniane we wnętrzu odkrytego w roku 2014 grodziska w Starym Folwarku. Fot. Dariusz Wach

Nieznane grodziska z III wieku p.n.e. znaleźli archeolodzy w Starym Folwarku, Tątławkach i Wieprzu. Ich odkrycie było możliwe dzięki zastosowaniu lotniczego skanowania laserowego (LSL) obszarów zalesionych, dotychczas trudno dostępnych dla archeologów.

O odkryciach poinformował PAP kierownik badań, prof. Zbigniew Kobyliński z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (UKSW).

 

Dzięki analizie numerycznego modelu terenu, uzyskanego z zastosowaniem urządzenia typu LiDAR, udało się odkryć trzy nieznane dotąd grodziska z wczesnej epoki żelaza. Są to niewielkie, podłużne w planie obiekty, usytuowane na naturalnych wzgórzach morenowych, których strome stoki zawierają ślady po fortyfikacjach w postaci trzech lub czterech niewysokich wałów ziemnych i fos. Dłuższa średnica wewnętrznego obszaru otoczonego wałami nie przekracza zwykle 30-40 m. Wielkość grodzisk u podstawy zewnętrznego wału wynosi maksymalnie 100 m.

 

Niewielkie rozmiary oraz znalezione we wnętrzach bruki kamienne i regularne w formie obszary pokryte fragmentami potłuczonych naczyń glinianych, popiołem i węglem drzewnym, jak również noszące ślady działania ognia koliste rowki usytuowane na zewnątrz grodzisk, sugerują wyraźnie kultowy, a nie obronny charakter założeń – uważają badacze. Zdaniem archeologów były to zapewne przestrzenie sakralne - miejsca odprawiania obrzędów o charakterze magiczno-religijnym, w których istotną rolę odgrywał ogień oraz rytualne tłuczenie naczyń.

 

Znalezisk dokonano w czasie realizacji projektu „Katalog grodzisk Warmii i Mazur”, finansowanego przez Narodowy Program Rozwoju Humanistyki. Badania realizowane od 2012 r. obejmują nie tylko zwiad lotniczy, ale również analizy źródeł kartograficznych i archiwaliów oraz wiercenia geologiczne. W przypadkach potwierdzonych grodzisk badacze rozpoczynają na ograniczoną skalę badania wykopaliskowe, zmierzające do ustalenia funkcji założeń i czasu powstania.

 

We współpracy z geologami i chemikami archeolodzy prowadzą również innowacyjne analizy mineralogiczne i fizyko-chemiczne fragmentów znalezionych naczyń ceramicznych, w tym zawartości w nich kwasów tłuszczowych. Dzięki badaniom prof. Joanny Kałużnej-Czaplińskiej z Politechniki Łódzkiej możliwe jest ustalenie rodzaju pokarmów przechowywanych niegdyś w naczyniach. Naukowcy wnikliwie przyglądają się także pozostałościom szczątków organicznych. Dokonują analizy gatunków drewna, owoców i nasion roślin. Na tej podstawie odtwarzają środowisko naturalne w czasach funkcjonowania badanych grodów.

 

Archeolodzy badają zagadnienie kompleksowo. Dlatego nie skupiają się tylko na samych grodziskach, ale też na ich otoczeniu. Współpracująca z nimi ekipa kierowana przez dr. hab. Andrzeja Pydyna prowadzi poszukiwania podwodne w sąsiadujących jeziorach. Dzięki temu odkryto m. in. pozostałości średniowiecznych przepraw mostowych na wyspy, na których położone są grodziska w Iławie i w Łodygowie.

 

„W ciągu pierwszych trzech lat realizacji projektu przebadaliśmy różnymi metodami 64 miejsca w zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego, z których 26 okazało się rzeczywistymi grodziskami. Niewiele jednak spośród nich pochodzi z czasów wczesnego średniowiecza, co nakazuje zweryfikować pogląd o osadnictwie grodowym Prusów w dobie przedkrzyżackiej” – stwierdza prof. Kobyliński.

 

Odkryte konstrukcje pochodzą z różnych okresów – z wczesnej epoki żelaza i z okresu średniowiecza aż po relikty murowanych obiektów z czasów krzyżackich.

 

Projekt „Katalog grodzisk Warmii i Mazur” realizowany jest przez Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego we współpracy z Instytutem Archeologii i Etnologii PAN. Badaniami terenowymi kierują m.in. dr Jacek Wysocki, dr Joanna Wawrzeniuk, dr Magdalena Żurek. W programie uczestniczą także specjaliści z innych uczelni i instytutów badawczych. W kolejnych latach badane będą grodziska w rejonie Ostródy, Ornety i Lidzbarka Warmińskiego. Rezultatem realizacji programu będą publikacje książkowe (do tej pory ukazał się pierwszy tom z planowanej serii wydawnictw) oraz geoportal internetowy. Corocznie organizowane są także konferencje naukowe prezentujące aktualne rezultaty badań. Kolejna konferencja planowana jest na listopad 2015 r. i odbędzie się w Iławie.

 

PAP - Nauka w Polsce

 

szz/ jjj/

Potłuczone naczynia gliniane we wnętrzu odkrytego w roku 2014 grodziska w Starym Folwarku. Fot. Dariusz Wach

Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 0
Skomentuj Zobacz wszystkie  

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Czy Ziemia to komputer? „Głęboka myśl” ponownie w księgarniach Czy Ziemia to komputer? „Głęboka myśl” ponownie w księgarniach

Wznowienia doczekały się kultowe książki Douglasa Adamsa, w których opisuje on m.in. „Głęboką myśl” - maszynę, której nazwę koncern IBM nadał swemu komputerowi szachowemu - Deep Thought.

Więcej

Myśl na dziś

Wiedzę możemy zdobywać od innych, ale mądrości musimy nauczyć się sami.
Adam Mickiewicz

Nasz blog

Planetarne zoo Planetarne zoo

Ciemne jak smoła, lekkie jak styropian czy pokryte szafirowymi chmurami – takie bywają badane w ostatnim czasie pozasłoneczne planety. Niektóre z nich mogą się okazać bardzo przydatne dla nauki.

Więcej

Tagi