Strona główna Aktualności
Przyroda

Powalone drzewa to dla jelenia powód do większej czujności

17.08.2015 Ekologia, Przyroda

Fot. Fotolia

W lasach, gdzie pełno jest powalonych pni drzew, jelenie stają się wyjątkowo czujne i ostrożne, zwłaszcza jeśli w pobliżu występują wilki. Zaobserwowany w Puszczy Białowieskiej efekt naukowcy z Polski i Holandii opisali w "Behavioral Ecology".

Martwe drewno jest nie mniej ważnym elementem lasu niż rośliny żywe - to stwierdzenie staje się tym bardziej aktualne, im lepiej rozumiemy rolę, jaką w ekosystemach leśnych pełnią zalegające pniaki, kłody i wykroty. Próchniejące drewno jest siedliskiem rozmaitych owadów, wijów, pajęczaków i ślimaków, dlatego dla większych zwierząt stanowi zarazem stołówkę i schronienie. A ponieważ martwe pniaki świetnie chłoną wilgoć, ich obecność wpływa na mikroklimat i retencyjne właściwości lasów.

 

Nowe światło na rolę martwych drzew w lasach rzucają badania prowadzone w Puszczy Białowieskiej przez naukowców z Instytutu Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk (IBS PAN) w Białowieży i holenderskiego Wageningen University.

 

Badacze ci analizowali nagrania z fotopułapek - ukrytych w lesie kamer, pozwalających filmować zachowanie jeleni, m.in. w pobliżu zwalonych kłód i pniaków. Część kamer umieszczono w leśnych ostojach, gdzie znajdują się centralne fragmenty wilczych terytoriów, część w sąsiedztwie ludzkich osiedli - na terenach, od których wilki trzymają się z daleka.

 

Analizując nagrania naukowcy zwracali uwagę na to, kiedy jelenie spokojnie żerowały, a kiedy rozglądały się i strzygły uszami, co świadczy o większej czujności.

 

Zauważyli oni, że jelenie okazują strach nie tyle w pobliżu ludzi, co raczej w głębi lasu, gdzie najbardziej niespokojne były w pobliżu zwalonych drzew i skupisk pniaków (mniej chętnie tam żerowały i ogryzały młode drzewa). Wzrost czujności pozwala sądzić, że jelenie uważają te miejsca za wyjątkowo niebezpieczne. Siła tego efektu zależy od bliskości do centrum wilczego terytorium.

 

"Jeleń unika wchodzenia w granice wilczych terytoriów, omijając zwłaszcza miejsca, w których znajdują się zwaliska pni i kłód. Z naszego badania wynika, że ma to związek ze strachem. Taka reakcja wynika prawdopodobnie z faktu, że pnie drzew ograniczają widoczność albo utrudniają jeleniom ewentualną ucieczkę, gdyby pojawił się wilk" - tłumaczy główny autor publikacji, dr hab. Dries Kuijper z IBS PAN.

 

"Niesamowicie jest obserwować, jak reakcja jeleni na zwalone pnie drzew modyfikowana jest przez obecność wilków. Okazuje się, że martwe drewno jest postrzegane przez jelenie jako coś niebezpiecznego, kiedy znajdują się one bliżej centralnych części terytorium wilków" - podkreślił.

 

Stare puszcze i rezerwaty leśne to jedne z niewielu miejsc, w których można spotkać dużą ilość martwego drewna: starych, obumarłych drzew, które padają na ziemię i zalegają przez lata. "W lasach zarządzanych przez leśniczych, jakich w Polsce i Europie mamy wiele, jest jednak sytuacja dość rzadka. Wysokie drzewa są tam wycinane, nim zdążą paść ze starości i obumrzeć. Jeśli już padną same z siebie, szybko są z lasu usuwane. Nasze badanie pokazuje znaczenie naturalnych procesów, jakie można zaobserwować w parkach narodowych, a jakich raczej nie spotkamy w lasach zarządzanych przez ludzi. Taki nieoczekiwany efekt obecności martwego drewna" - zauważa dr Kuijper.

 

Zauważył też, że sadząc szkółki leśne, a później je wycinając, ludzie pozbawiają las większości procesów zachodzących w warunkach naturalnych, np. w Puszczy Białowieskiej.

 

Dr Kuijper zwraca uwagę, że po latach nieobecności do Europy wracają dziś duże drapieżniki, m.in. wilki, i próbują żyć w środowisku coraz bardziej zdominowanym i zmienionym przez człowieka. Niewiele jednak wiemy, jak w nowych okolicznościach ich obecność wpłynie na inne gatunki. "Podczas badań w Białowieskim Parku Narodowym wykazaliśmy, że człowiek wywiera wyraźny wpływ na relacje pomiędzy drapieżnikiem a ofiarą. Z powodu aktywności człowieka wilki są dziś najbardziej aktywne w głębi lasu, dlatego jelenie najbezpieczniej czują się bliżej ludzi" - powiedział.

 

Naukowcy uważają, że nasz wpływ na naturalne relacje międzygatunkowe będzie się zwiększał. Dotyczy to niektórych obszarów Europy, zwłaszcza krajów o dużej gęstości zaludnienia, takich jak Niemcy, gdzie wilków przybywa - zaznaczył ekspert z IBS PAN.

 

Fakt, że jelenie mniej chętnie żerują w pobliżu stert powalonych pniaków, oznacza większą szansę na wzrost młodych drzewek i regenerację lasu. We wcześniejszych badaniach dr Kuijper wykazał, że podobną reakcję (większą czujność jeleni) wywołuje obecność wilczych odchodów.

 

PAP - Nauka w Polsce

 

zan/ mrt/

Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 3
Skomentuj Zobacz wszystkie   Dyskutuj na forum

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Krwawa archeologia: książka "Archeologia współczesności" Krwawa archeologia: książka "Archeologia współczesności"

Ukazał się pierwszy tom tekstów z obrad Pierwszego Kongresu Archeologii Polskiej, który odbył się w Warszawie w 2013 r., pt. "Archeologia współczesności" "Jego pierwsze miejsce w naszej serii jest (...) wyrazem dynamicznie rosnącego zainteresowania tą właśnie, dotąd marginalizowaną, częścią archeologii, odzwierciedlającą rozszerzenie zakresu kompetencji archeologów na czasy nieomal nam współczesne" - pisze we wstępie prof. Zbigniew Kobyliński.

Więcej

Myśl na dziś

Człowiek zawsze czuje się czymś więcej niż tym, co osiągnął, więc cokolwiek by osiągnął, w niczym nic może znaleźć ukojenia, zadowolenia, szczęścia
Soren Kierkegaard

Nasz blog

Jak przetrwać bezboleśnie nudną konferencję. Mini-poradnik dla naukowców Jak przetrwać bezboleśnie nudną konferencję. Mini-poradnik dla naukowców

Pewien archeolog przerwał nagle swój wykład (interesujący) i westchnął: "Tak, proszę państwa, to bardzo ciekawy problem, który warto byłoby zbadać. Ale cóż, nie ma czasu, bo człowiek ciągle tylko jeździ i jeździ na te konferencje…". O tak, naukowcy spędzają kawał życia na obradowaniu. A im goręcej za oknem, tym trudniej wytrwać w sali. Oto więc mini-poradnik survivalowy dla uczestników "nasiadówek".

Więcej

Tagi

-->