Strona główna Aktualności

Inauguracja Narodowego Centrum Promieniowania Synchrotronowego Solaris w Krakowie

22.09.2015 Technologie

Dyrektor Narodowego Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS prof. Marek Stankiewicz uruchamia ośrodek. Narodowe Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS otwarto w Krakowie. Jest to ośrodek badawczy Uniwersytetu Jagiellońskiego. Fot. PAP/Jacek Bednarczyk 21.09.2015

Narodowe Centrum Promieniowania Synchrotronowego Solaris w Krakowie zainaugurowało w poniedziałek działalność. „To jest takie +małe słońce na ziemi+, które umożliwi wykonywanie badań w wielu dziedzinach” – powiedział dyrektor placówki prof. Marek Stankiewicz.

Podkreślił również, że Solaris jest największą infrastrukturą badawczą, która powstała w Polsce od 1974 r. – kiedy to wybudowano reaktor Maria w Świerku koło Warszawy.

 

Koszt pięcioletniej budowy Solarisa (budynku, synchrotronu oraz dwóch linii badawczych) wyniósł ok. 200 mln zł, środki pochodziły z Unii Europejskiej.

 

Sercem otwartego w poniedziałek Centrum jest synchrotron o obwodzie 96 m, który przykrywa prawie 180 betonowych płyt - każda waży od trzech do pięciu ton. Płyty stanowią osłonę radiologiczną przed promieniowaniem i umożliwiają użytkownikom bezpieczną pracę.

 

Synchrotron jest urządzeniem, które jest akceleratorem elektronów i służy do wytwarzania promieniowania elektromagnetycznego, od podczerwieni do promieniowania rentgenowskiego. To promieniowanie prowadzić będzie do linii badawczych, umożliwiając realizację wielu różnorodnych badań. Przy pomocy synchrotronu będzie można wykonać analizy, których nie da się przeprowadzić stosując inne źródła promieniowania elektromagnetycznego.

 

Prof. Stankiewicz wyjaśnił, że synchrotron jest w stanie wytwarzać światło wiele milionów razy mocniejsze niż światło słoneczne. „Synchrotron to takie +małe słońce na ziemi+, które umożliwi wykonywanie badań w wielu dziedzinach. Możemy przy jego pomocy analizować materiały, badać ich powierzchnie i strukturę, zaglądać do ich wnętrza, robiąc to z rozdzielczością atomową. Spektrum możliwych badań jest ogromne – fizyka, chemia, biologia, archeologia, historia sztuki, medycyna” – wyliczał prof. Stankiewicz.

 

„Pomimo dużych rozmiarów synchrotronu możemy również o nim myśleć jak o małej latarce, mikroskopie, ale również o skalpelu, którym możemy przecinać wiązania atomowe, molekularne i stymulować reakcje zachodzące w materii” – mówił dyrektor Solarisa.

 

W ocenie wiceministra nauki i szkolnictwa wyższego prof. Marka Ratajczaka budowa Solarisa jest kolejnym wielki sukcesem polskiego szkolnictwa i nauki w ostatnich latach. „Warto pamiętać, że przez ostatnie osiem lat na szeroko rozumiane inwestycje w nauce i szkolnictwie wyższym wydano ponad 30 mld zł, tj. ok. 3 tys. przedsięwzięć, a na same przedsięwzięcia natury infrastrukturalnej wydano ponad 15 mld zł. Więc polska nauka i szkolnictwo wyższe zmieniają się” – ocenił profesor.

 

Centrum Solaris znajduje się na terenie III Kampusu UJ. Zdaniem wiceministra działalność nowoczesnego kompleksu w ramach najstarszej uczelni w Polsce ma charakter symboliczny, ponieważ jest połączeniem nowoczesności z tradycją. Prof. Ratajczak wyraził też przekonanie, że synchrotron będzie służył umacnianiu nie tylko miejsca polskiej nauki na mapie naukowej świata, ale i będzie miał istotne znaczenie dla życia społecznego, gospodarczego.

 

Solaris powstał we współpracy z naukowcami ze szwedzkiego laboratorium MAX IV z Uniwersytetu w Lund. Obecnie zespół Solarisa liczy ok. 40 osób. Kierownik techniczny projektu Solaris prof. Carlo Bocchetta powiedział, że to właśnie ludzie – obok nowoczesnej technologii - są największą wartością Solarisa. „Jestem przekonany, że będzie się tu tworzyć doskonała nauka” – mówił dyrektor techniczny.

 

Solaris jest jedynym takim ośrodkiem w Europie Środkowo-Wschodniej, a współpracą z nim interesują się już naukowcy z krajów sąsiednich, którzy jak dotąd badania przy użyciu synchrotronu musieli realizować w Europie Zachodniej, USA i na Dalekim Wschodzie.

 

W tym momencie w krakowskim ośrodku są dwa wyjścia (linie) promieniowania synchrotronowego. W miarę zainteresowania i dostępnych środków finansowych będzie powstawać coraz więcej takich linii badawczych, docelowo co najmniej kilkanaście.

 

Synchrotron ma działać całą dobę. Maszyna umożliwi prowadzenie badań kilkunastu grupom w tym samym czasie. Pierwsze badania mają dotyczyć własności samych próbek promieniowania. Następne badania będą prowadzone z zakresu materiałoznawstwa, biochemii i farmakologii. Kolejne projekty badawcze będzie opiniował komitet programowy.

 

Na świecie pracuje kilkadziesiąt takich urządzeń, najwięcej w Japonii i USA. W Europie Zachodniej jest ok. 10 synchrotronów, najbliższe Polsce - w Niemczech i Szwecji, nasi naukowcy do tej pory prowadzą badania we współpracy z kolegami z zagranicznych ośrodków.

 

PAP - Nauka w Polsce

 

bko/ par/

Tagi: edukacja , nauka
Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 0
Skomentuj Zobacz wszystkie  

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Historia o królestwie antynaukowości Historia o królestwie antynaukowości

"W królestwie Monszatana. GMO, gluten i szczepionki" Marcina Rotkiewicza już w samym tytule obiecuje ciekawą opowieść o trzech kontrowersyjnych tematach: żywności modyfikowanej genetycznie, diecie bezglutenowej i ruchach antyszczepionkowych. I tej opowieści dostarcza - ale głównie na jeden z tych tematów.

Więcej

Myśl na dziś

Bądźmy ludźmi, choćby tak długo, póki nauka nie odkryje, że jesteśmy, czym innym.
Stanisław Jerzy Lec

Nasz blog

Planetarne zoo Planetarne zoo

Ciemne jak smoła, lekkie jak styropian czy pokryte szafirowymi chmurami – takie bywają badane w ostatnim czasie pozasłoneczne planety. Niektóre z nich mogą się okazać bardzo przydatne dla nauki.

Więcej

Tagi