10.12.2018
PL EN
02.01.2016 aktualizacja 02.01.2016

Skarby na obwodnicy

Monety. Fot. S. Miłek Monety. Fot. S. Miłek

Archeolodzy podsumowali trwające pół roku badania archeologiczne, poprzedzające budowę obwodnicy wokół Ostrowa Wielkopolskiego. Wśród najciekawszych odkryć wymieniają skarby, na które składa się kilkadziesiąt monet rzymskich, ozdoby i fragmenty srebra.

Wykopaliska zakończyły się w listopadzie. Ich kierownikiem był Leszek Ziąbka. Badania skoncentrowały się wokół miejscowości Wtórek w powiecie ostrowskim. Archeolodzy odkryli liczne ślady po dawnej działalności człowieka – dominowały obiekty, które należy wiązać z pradziejową wytwórczością czy przechowywaniem. Są też relikty konstrukcji mieszkalnych. Archeolodzy identyfikują znaleziska ze społecznościami kultur łużyckiej (w tym przypadku z okresu 1000-800 lat p.n.e.) i przeworskiej aż po okres wędrówek ludów i wczesnego średniowiecza. Badania sfinansowała Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad.

"Pozyskane dane pozwolą na lepsze zrozumienie przemian osadniczych zachodzących na tym terenie" – przekonują archeolodzy.

Ciekawostką, którą odkrywcy określają „sensacją”, są skarby, które odkryto w bliskim siebie sąsiedztwie. Pierwszy to depozyt monet i ozdób wykonanych ze srebra, szkła i być może bursztynu. Na skarb składają się, oprócz prawie czterdziestu denarów rzymskich z I i II wieku i kilkunastu paciorków, również fragmenty zapinek srebrnych, z których jedna została wykonana prawdopodobnie w V wieku.

"Skarb był przechowywany w pojemniku wykonanym z materiałów organicznych, gdyż uległ on całkowitemu rozkładowi" – wyjaśniają badacze. Jak twierdzi Sławomir Miłek, jeden z archeologów biorących udział w wykopaliskach, specyficzne ślady, jakie zachowały się na monetach, wskazują na to, że przez pewien czas przebywały w ogniu. Jego zdaniem to pożar osady uniemożliwił odzyskanie kosztowności przez właściciela. Dramatyczne wydarzenie mogło się rozegrać około połowy V wieku. Z tego samego czasu pochodzą liczne skarby odkrywane w okolicach. Hipotezę późnego ukrycia skarbu potwierdza pośrednio stan monet, mocno wytartych przez kilkaset lat przebywania w obrocie – przekonują archeolodzy.

Tuż obok opisanego depozytu badacze znaleźli fragmenty stopionego srebra, będące pozostałościami po przetopieniu surowca srebrnego. Odnalezione grudki srebra odkryte zostały wraz z fragmentami ceramiki z okresu wczesnego średniowiecza, czyli z XI-XII wieku. Jak uważa archeolog Dariusz Wyczółkowski, ówcześni mieszkańcy tego terenu mogli wydobyć część denarów z odkrytego obok skarbu i następnie je przetopić. Zagadkę mają wyjaśnić badania metaloznawcze, które archeolodzy zamierzają przeprowadzić.

Kolejny ze skarbów, odkryty około 30 metrów od poprzednich, składa się z 67 denarów rzymskich. Wśród nich są emisje cesarzy od I do II wieku, od Wespazjana do Kommodusa. Również ten skarb został zdeponowany w pojemniku organicznym, gdyż nie zachowały się po nim ślady. Jak relacjonuje Leszek Ziąbka, w późniejszym okresie na skutek orki część skarbu uległa rozwleczeniu, ale intensywne prace powierzchniowe prowadzone przez archeologów pozwoliły na jego odzyskanie. Podobnie jak w przypadku pierwszego z odkrytych skarbów, ten znalazł się w ziemi zapewne w tym samym okresie, czyli w połowie V wieku. Takie ustalenie koresponduje z czasem zamieszkania osady – jej wiek określono na podstawie odkrytych fragmentów naczyń ceramicznych.

Kilkaset metrów dalej, na kolejnej osadzie z okresu wczesnego średniowiecza, badanej przez inną ekipę archeologów, udało się odkryć skarb srebrnego surowca, zawierający około 1 kg czystego kruszcu.

Wszystkie odkryte przez archeologów skarby w okolicy miejscowości Wtórek pochodzą z czasów okresu wędrówek ludów, który jest nadal dla historyków i archeologów bardzo enigmatyczny. Wynika to z niewielkiej ilości posiadanych informacji, jakimi dysponują badacze, dlatego każde odkrycie związane z tamtymi czasami rzuca nowe światło na jego postrzeganie. Wszystko wskazuje na to, że na skutek dużych ruchów ludnościowych w IV-VII wieku na terenie Europy, obecny obszar Polski czasowo opustoszał. Lukę wypełnili Słowianie, którzy przybyli ze wschodu.

PAP - Nauka w Polsce

szz/ agt/

Copyright © Fundacja PAP 2018