Strona główna Aktualności
Przyroda

Poznanie składu białek nasienia szansą w lepszej ochronie zwierząt

16.02.2016 Przyroda

Fot. Fotolia

W nasieniu oprócz plemników znajdują się tysiące różnych białek, które m.in. mają pomóc gametom przetrwać. Rozpoznanie takich białek i zrozumienie ich działania jest istotne m.in. w hodowli zwierząt czy w ochronie zwierząt zagrożonych wyginięciem.

Zanim plemniki dotrą do komórki jajowej, muszą przetrwać odpowiednio długie oczekiwanie, a potem - wymagający i trudny wyścig, podczas którego czeka je wiele niebezpieczeństw. Zapłodnienie nie byłoby możliwe, gdyby nie znajdujące się w nasieniu białka. Mają one za zadanie nie tylko odżywiać męskie komórki rozrodcze, ale i chronić je przed patogenami czy zapewniać jak najlepszą żywotność.

 

"Pewne analogie można znaleźć między składem nasienia a składem krwi" - mówi w rozmowie z PAP prof. Andrzej Ciereszko z Instytutu Rozrodu Zwierząt i Badania Żywności PAN w Olsztynie. Zaznacza, że krew składa się nie tylko z komórek krwi, ale i z osocza. Podobnie i nasienie: w jego skład wchodzą nie tylko plemniki, ale też tzw. plazma nasienia. Badacze z zespołu prof. Ciereszko starają się zidentyfikować białka wchodzące w skład plazmy nasienia, bez których przetrwanie plemników nie byłoby możliwe. Chcą też zrozumieć, jak białka te działają. Za swoje badania nad białkami układu rozrodczego ryb i ptaków zespół z IRZiBŻ otrzymał w tym roku Nagrodę II Wydziału PAN.

 

Dzięki pracom zespołu prof. Ciereszko opisano białka nasienia ryb najważniejszych w polskiej hodowli: karpia i pstrąga tęczowego. Badaczom z IRZiBŻ PAN udało się zidentyfikować ponad 350 białek nasienia pstrąga tęczowego oraz ponad 530 białek nasienia karpia. "Jest to dotychczas największy zbiór białek dla nasienia tych gatunków" - mówi naukowiec.

 

Analizę setek czy tysięcy białek na raz umożliwia proteomika. Naukowcy badają białka za pomocą spektrometrii mas oraz identyfikacji protein z wykorzystaniem informacji zawartej w sekwencji DNA. Aby złożyć informacje z obu źródeł, wykorzystują metody bioinformatyczne.

 

Zespół z IRZiBŻ PAN opisał m.in. białka istotne dla metabolizmu plemników, ich ochrony przed bakteriami oraz uszkodzeniami spowodowanymi przez wolne rodniki. Wyselekcjonowane białka wyizolowano i scharakteryzowano. Przeprowadzone badania umożliwiły głębsze poznanie fizjologicznych mechanizmów odpowiedzialnych za funkcjonowanie układu rozrodczego, w tym mechanizmów odpowiedzialnych za ruchliwość plemników oraz ich zdolność zapładniającą.

 

Prof. Ciereszko opowiada, że rozpoznanie białek charakterystycznych dla nasienia ma znaczenie m.in. w komercyjnej hodowli zwierząt, ale także w ochronie gatunków ginących. Wiedza o działaniu białek plazmy nasienia w przyszłości być może pozwoli identyfikować najlepsze samce rozpłodowe, a także ułatwi rozpoznawanie dysfunkcji, które utrudniają rozmnażanie.

 

Rozmówca PAP ma też nadzieję, że wiedza o białkach układu rozrodczego zwiększy efektywność kriokonserwacji nasienia, a więc mrożenia go w ciekłym azocie. Nasienie bowiem można zamrozić w ciekłym azocie i w tej formie bezpiecznie transportować i przechowywać przez długi czas (są szacunki, że tak przechowywane nasienie będzie zdolne do zapłodnienia nawet po 3 tys. lat).

 

Kriokonserwacja nasienia jest powszechna np. w hodowli bydła. "Dzięki niej można doprowadzić do tego, że z nasienia jednego rozpłodnika urodzi się nawet 20 tys. cieląt" - mówi prof. Ciereszko. Jak jednak zaznacza badacz, kriokonserwacja nie w przypadku każdego gatunku jest aż tak efektywna. Znacznie gorzej spisuje się na razie np. w hodowli ryb czy ptactwa. Badania nad składem białek układu rozrodczego mogą sprawić, że rozmnażanie mniej standardowych zwierząt wspomagane procesem kriokonserwacji byłoby efektywniejsze.

 

Naukowiec wyjaśnia, że skład nasienia ryb siłą rzeczy musi się różnic od składu nasienia ssaków. U ssaków do zapłodnienia dochodzi wewnątrz organizmu samicy, a zanim plemnik połączy się z komórką jajową, czeka go długa odyseja. Inaczej jest u ryb. One uwalniają nasienie do wody - nieraz ma to miejsce w rwącym potoku - a do zapłodnienia ikry musi dojść w ciągu kilkunastu sekund. Różnice w składzie nasienia są więc nie do uniknięcia. Warto znać te różnice w składzie plazmy nasienia, aby umieć trafnie określać jakość nasienia i opłacalność tego, by poddawać je kriokonserwacji.

 

Badania składu nasienia to również szansa w ochronie zagrożonych zwierząt. Chodzi o tworzenie jak najefektywniejszych banków nasienia, swoistej Arki Noego dla zwierząt, których jest na świecie coraz mniej. Takie nasienie mogłoby kiedyś zapewnić większą różnorodność genetyczną zagrożonym gatunkom. "W Polsce takimi zagrożonymi gatunkami są leśne kuraki - cietrzew czy głuszec. Jeśli za naszego życia nic się nie zrobi, te zwierzęta wyginą" - podaje przykład badacz i alarmuje, że banki nasienia takich zwierząt powinny zacząć powstawać już teraz, żeby była szansa ocalić takie gatunki.

 

PAP - Nauka w Polsce, Ludwika Tomala

 

lt/ agt/

Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 0
Skomentuj Zobacz wszystkie  

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Wznowienie słynnej biografii Karola Wielkiego Wznowienie słynnej biografii Karola Wielkiego

Stworzył pierwsze europejskie imperium od czasu upadku Cesarstwa Rzymskiego w 476 r. Tak o Karolu Wielkim pisze Ernst W. Wies w słynnej biografii, której wznowienie po 20 latach ukazało się w Polsce nakładem PIW w serii „Biografie słynnych ludzi”.

Więcej

Myśl na dziś

Nauka jest kłótliwa i piękna. Jeśli chcesz mieć z nią coś do czynienia, musisz prowadzić wiecznie proces sądowy.
Isaac Newton

Nasz blog

Zakurzony Titanic przypłynął do Warszawy Zakurzony Titanic przypłynął do Warszawy

Po prawie dwóch dekadach wystawa o najsłynniejszym transatlantyku świata dotarła do Polski. Imponuje wielością przedmiotów wydobytych z dna oceanu, rozczarowuje formą przekazu. Czy aby Titanic nie dotarł do Polski za późno?

Więcej

Tagi

-->