Strona główna Aktualności
Historia i kultura

Cmentarzysko elity sprzed tysiącleci pod lupą naukowców

28.02.2016 Archeologia, Historia i kultura

Podwójny pochówek wraz z wyposażeniem. Fot. K. Socha

To tutaj odkryto najstarszy na ziemiach polskich miecz. Spoczywał w jednym z grobów należących do awangardy społeczności zamieszkującej dolinę środkowej Odry 3600 lat temu. Teraz, dzięki szeroko zakrojonemu projektowi badawczemu, bliżej poznamy jej życie codzienne.

Zdaniem archeologów w połowie II tysiąclecia p.n.e. w rejonie środkowej Europy nastąpiły duże przemieszczenia ludności. Przypuszcza się, że miejscowe społeczności, które trudniły się rolnictwem i hodowlą zostały zaatakowane przez ludy koczownicze. Ślady po tych wydarzeniach odkrywane są w czasie badań osad z tego okresu – w postaci zniszczeń i spalenizny. Z tego samego okresu pochodzą licznie znajdowane skarby, które zapewne ukryto w pośpiechu i obawie przez najeźdźcami.

 

W Górzycy (woj. lubuskie) w 2008 roku archeolodzy rozpoczęli badania ratownicze w związku z planowaną inwestycją budowlaną. Natrafili na obszerne cmentarzysko, na którym spoczęli wojownicy społeczności koczowników, która niepokoiła w poł. II tysiąclecia mieszkańców Europy. Archeolodzy określają tą społeczność mianem kultury mogiłowej.

 

Dotychczas ze Środkowego Nadodrza znanych było tylko kilka cmentarzysk oraz pojedynczych grobów łączonych z tą ludnością. Dlatego odkrycia z Górzycy są bardzo ważne dla badaczy. W latach 2008-2010, podczas trzech sezonów ratowniczych badań archeologicznych, odkryto 35 grobów.

 

„Cmentarzysko jest wyjątkowe nie tylko ze względu na liczbę pochówków. Odnotowaliśmy też bardzo różnorodne formy konstrukcji grobowych, które mogą świadczyć o różnym statusie społecznym pogrzebanych w nich zmarłych” – wyjaśnia PAP Krzysztof Socha, archeolog, który kierował wykopaliskami w Górzycy.

 

Cześć grobów miało formę kamiennych skrzyń, część wyłożono brukiem kamiennym. Archeolodzy znaleźli też obszerne domy zmarłych – konstrukcje kamienno-drewniane, które odwzorowywały ówczesne domy mieszkalne. Co ciekawe, różny był też obrządek pogrzebowy – zmarłych znalezionych w Górzycy ihumowano lub kremowano. Zapewne w późniejszym okresie preferowano ciałopalenie.

 

Na nekropoli spoczęła elita ówczesnej społeczności, którą archeolodzy określają mianem „arystokracji wojskowej”, na którą składała się mobilna grupa wojowników i ich rodzin. Zdaniem naukowców, cmentarzysko w Górzycy było zapewne miejscem pochówku kilku generacji rodzin.

 

Wśród darów grobowych odkryto dużą liczbę przedmiotów wykonanych z brązu – łącznie ponad 100 zabytków lub ich fragmentów. Są to głównie broń, narzędzia, ozdoby ciała lub stroju. Wśród nich jest najstarszy miecz w Polsce znany z kontekstu grobowego, ale nie zabrakło sztyletów czy siekierek.

 

„Jesteśmy na półmetku projektu, w ramach którego wykonujemy wiele analiz specjalistycznych. W jego wyniku między innymi poznamy pochodzenie zmarłych pochowanych na cmentarzysku – badania zawartości izotopów strontu będą absolutnie pionierskie dla cmentarzyska na terenie Polski z tego okresu – czyli z epoki brązu” – mówi Socha.

 

W ramach badań gabinetowych planowane jest też uszczegółowienie okresu, w którym cmentarzysko funkcjonowało – wykonane zostaną analizy 14C materiału kostnego i węgli z grobów. „W ten sposób uzyskamy największą serię datowań radiowęglowych dla cmentarzyska z tego okresu w Polsce” – dodaje Socha.

 

Naukowcy przyjrzą się też bliżej fragmentom naczyń ceramicznych, zabytkom krzemiennym i wyrobom z brązu – będą w stanie wyjaśnić m.in., do czego służyły, skąd pochodzą surowce, z których powstały. Do projektu zaproszono tez przyrodników. Badania geologiczne i geomorfologiczne, jak i palinologiczne najbliższej okolicy stanowiska umożliwią rekonstrukcję pierwotnego środowiska geograficzno-przyrodniczego.

 

Pod koniec br. ukaże się publikacja zawierająca wyniki analiz, którą będzie można pobrać nieodpłatnie z Internetu w formacie PDF.

 

Przedsięwzięcie realizowane jest przez lubuski oddział Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich, który otrzymał na to zadanie dofinansowanie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Grant realizowany jest we współpracy z Urzędem Gminy w Górzycy oraz Muzeum Twierdzy Kostrzyn.

 

PAP - Nauka w Polsce

 

szz/ mki/

Najstarszy w Polsce miecz znany z kontekstu grobowego. Ma około 52 cm długości. Fot. T. Kulik

Archeolodzy w trakcie dokumentowania jednego z odkrytych grobów. Fot. K. Socha

Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 0
Skomentuj Zobacz wszystkie  

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Archeologiczna biografia Hatszepsut Archeologiczna biografia Hatszepsut

Postać kobiety faraona już na stałe wrosła do kultury masowej, obok Nefertiti czy Kleopatry. W najnowszej monografii na temat Hatszepsut autorstwa Petera Nadiga dowiadujemy się tego, jak niewiele pewnych rzeczy wiemy na temat życia tej potężnej kobiety-faraona, która żyła 3,5 tys. lat temu.

Więcej

Myśl na dziś

W teorii naukowej nie znajdziemy żadnych praktycznych wskazówek, jak postępować w życiu.
Albert Einstein

Nasz blog

Dlaczego "badaczka" ciągle brzmi dziwniej niż "badacz"? Dlaczego "badaczka" ciągle brzmi dziwniej niż "badacz"?

Kariera badawcza jest trudniejsza, jeśli na głowie ma się nie tylko naukę, ale i małe dzieci czy np. starszych członków rodziny, którymi trzeba się zająć. "Jeśli poprawimy warunki pracy kobiet w nauce, skorzystają na tym i mężczyźni" - uważa badaczka z Cambridge.

Więcej

Tagi

-->