Strona główna Aktualności
Historia i kultura

Naukowcy wskrzesili zagubione średniowieczne miasto

24.02.2016 Archeologia, Historia i kultura

Trójwymiarowa, cyfrowa rekonstrukcja artystyczna średniowiecznej Nieszawy, widok od strony Wisły (aut.: J. Zakrzewski, T. Mełnicki).

Naukowcy podsumowali jeden z największych do tej pory na terenie Polski projektów archeologicznych, zrealizowanych przy użyciu metod nieinwazyjnych. Dzięki nowoczesnym metodom, bez wbicia łopaty w ziemię, odkryli średniowieczną Nieszawę, bogate XV-wieczne miasto, które istniało zaledwie kilkadziesiąt lat.

Wyniki badań terenowych i analiz specjalistycznych ukazały się drukiem w publikacji „W poszukiwaniu zaginionego miasta: 15 lat badań średniowiecznej lokacji Nieszawy”.

 

„Sytuacją bez precedensu jest fakt, iż książka w znacznej mierze opiera się na wynikach badań nieinwazyjnych, które umożliwiały rozpoznanie struktury miejskiej i skonfrontowanie ich z wcześniejszą dokumentacją badań oraz źródłami historycznymi” – wyjaśnia PAP Piotr Wroniecki, archeolog, jeden z redaktorów tomu.

 

Nieszawa była tętniącym życiem miastem handlowym, zamieszkiwanym przez kilka tysięcy ludzi z różnych stron Korony Królestwa Polskiego i wielu krajów Europy. Miała zwartą zabudowę, olbrzymi rynek, wyraźnie zarysowane bloki działek z zabudową, regularny układ ulic. W jej obrębie mieściły się obiekty sakralne, przestrzenie handlowe, produkcyjne i magazynowe – wszystkie konstrukcje są doskonale rozpoznane przez archeologów, mimo że wykopaliska przeprowadzono na bardzo niewielką skalę. Metropolii strzegł pobliski zamek Dybowski – położony na terenie obecnego Torunia, często odwiedzany przez królów Polski.

 

Nieszawę założono celowo naprzeciwko Torunia – po zachodniej stronie Wisły, należącego do zakonu krzyżackiego, by konkurowało z nim pod względem politycznym i ekonomicznym. Dynamicznego rozwoju Nowej Nieszawy nie powstrzymały naciski polityczne ani zbrojne najazdy ze strony Krzyżaków, jednak za swój sukces ośrodek miejski zapłacił ostatecznie zniszczeniem i translokacją.

 

„Szczęśliwym zbiegiem okoliczności relikty miasta pozostały stosunkowo nienaruszone przez pięć i pół wieku, stając się swoistą kapsułą czasu do momentu, gdy zastosowaliśmy szereg archeologicznych metod badawczych, które umożliwiły niedestrukcyjne rozpoznanie jego pozostałości oraz przywrócenie dawnej Nieszawy na mapy średniowiecznej historii” – dodaje Wroniecki.

 

Przypuszcza się, iż „zaginiona” Nieszawa powstała w 1423 roku na polecenie króla Władysława Jagiełły. Szybko uzyskała prawa miejskie. Dzięki korzystnemu położeniu nad Wisłą, przy granicznej przeprawie przez rzekę na trasie ważnego szlaku handlowego z Kujaw przez państwo krzyżackie nad Bałtyk, Nowa Nieszawa rozwijała się błyskawicznie – zabudowa miejska miała charakter drewniany lub szachulcowy, jednakże ważniejsze obiekt o charakterze reprezentacyjnym lub religijnym, wzniesiono z cegły.

 

To bliskość pogranicza z zakonem krzyżackim spowodowała, że po niespełna 40 latach miasto w całości opuszczono i ulokowano kilkadziesiąt kilometrów dalej na południe. Rozwój Nieszawy zatrzymał najazd Krzyżaków i mieszczan toruńskich w 1431 r., którzy splądrowali i zniszczyli miasto oraz zajęli zamek. Jednak już w 1436 roku na mocy traktatu brzeskiego Polacy odzyskali majątki po zachodniej stronie Wisły. W 1454 r. doszło do zmiany sytuacji politycznej, kiedy wybuchło powstanie mieszczan pruskich wymierzone przeciwko władzom krzyżackim. Po oddaniu się pod władzę polskiego króla mieszczanie toruńscy, którzy konsekwentnie domagali się zburzenia Nieszawy, otrzymali od Kazimierza Jagiellończyka zapewnienia zniszczenia konkurencyjnego ośrodka w ciągu trzech lat. Król grał na zwłokę, jednak jesienią 1462 r. likwidacja Nowej Nieszawy stała się faktem. Nieszawa odrodziła się i przetrwała do obecnych czasów ok. 30 km na południowy-wschód od miejsca, gdzie znajdowała się pierwotnie.

 

„Wieloletnie badania archeologiczne pozwoliły dowieść, iż wysiłek włożony w lokację Nowej Nieszawy stanowił szeroko zakrojoną strategię ekonomiczno-polityczną wymierzoną przeciwko zakonowi i jego planom zdominowania handlu wiślanego oraz regionu. Mimo że Nieszawa zniknęła z powierzchni ziemi, jej obecność w sąsiedztwie Torunia przyczyniła się do ostatecznego przejęcia Torunia przez Królestwo Polskie”– kwituje Wroniecki.

 

Opublikowana monografia to praca zbiorową zawierająca opracowania tematyczne autorstwa grona badaczy rozpoznających stanowisko na przestrzeni minionej półtorej dekady. Przedstawiono nie tylko spektakularne wyniki badań nieinwazyjnych (w tym lotniczych i magnetycznych), ale również wyniki analiz historycznych, geomorfologicznych (w ten sposób poznano ówczesne warunki przyrodnicze). Tekstowi towarzyszą przemawiające do wyobraźni trójwymiarowe, cyfrowe rekonstrukcje artystyczne Nowej Nieszawy.

 

Redaktorami tomu są: Aleksander Andrzejewski i Piotr Wroniecki, których teksty otwierają i zamykają publikację.

 

Monografię wydały wspólnie łódzki oddział Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich oraz Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego. Jej publikacja była można dzięki dofinansowaniu ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Dziedzictwo kulturowe. Wersję elektroniczną książki będzie można pobrać wkrótce ze strony www.staranieszawa.pl

 

PAP - Nauka w Polsce

 

szz/ agt/

Tagi: nieszawa

Trójwymiarowa, cyfrowa rekonstrukcja artystyczna średniowiecznej Nieszawy, widok od strony północnej (aut.: J. Zakrzewski, T. Mełnicki).

Trójwymiarowa, cyfrowa rekonstrukcja artystyczna średniowiecznej Nieszawy, widok od strony zachodniej (aut.: J. Zakrzewski, T. Mełnicki).

Trójwymiarowa, cyfrowa rekonstrukcja artystyczna Nieszawy/Dybowa na podstawie danych nieinwazyjnych (aut.: J. Zakrzewski, S. Rzeźnik, P. Wroniecki).

Okładka monografii „W poszukiwaniu zaginionego miasta: 15 lat badań średniowiecznej lokacji Nieszawy”. (aut. J. Sikora).

Zbliżenia na wyniki badań magnetycznych. A) Możliwa brama miejska z mostem, B) Relikty kościoła pw. św. Mikołaja, C) Rynek miejski, D) Zachodnia część miasta (P. Wroniecki, M. Jaworski)

Podziel się
Ocena: 1 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 0
Skomentuj Zobacz wszystkie  

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Archeologiczna biografia Hatszepsut Archeologiczna biografia Hatszepsut

Postać kobiety faraona już na stałe wrosła do kultury masowej, obok Nefertiti czy Kleopatry. W najnowszej monografii na temat Hatszepsut autorstwa Petera Nadiga dowiadujemy się tego, jak niewiele pewnych rzeczy wiemy na temat życia tej potężnej kobiety-faraona, która żyła 3,5 tys. lat temu.

Więcej

Myśl na dziś

W teorii naukowej nie znajdziemy żadnych praktycznych wskazówek, jak postępować w życiu.
Albert Einstein

Nasz blog

Dlaczego "badaczka" ciągle brzmi dziwniej niż "badacz"? Dlaczego "badaczka" ciągle brzmi dziwniej niż "badacz"?

Kariera badawcza jest trudniejsza, jeśli na głowie ma się nie tylko naukę, ale i małe dzieci czy np. starszych członków rodziny, którymi trzeba się zająć. "Jeśli poprawimy warunki pracy kobiet w nauce, skorzystają na tym i mężczyźni" - uważa badaczka z Cambridge.

Więcej

Tagi

-->