Strona główna Aktualności
Przyroda

Walka sprytnych z wyrafinowanymi, czyli jak urbanizacja miesza w ptasim świecie

17.08.2016 Przyroda
Lublin, 13.03.2015 Gołębie podczas deszczowej pogody w miescie. soaPAP/Wojciech Pacewicz

PAP © 2016 / Wojciech Pacewicz

Proces powstawania i rozrostu miast oznacza, że jedne gatunki ptaków, te bardziej wyspecjalizowane - są wypierane przez inne, które łatwo uczą się żyć w nowym środowisku i korzystać z nowych źródeł pokarmu - wynika z badań opisanych w "Global ecology and Biogeography".

Mechanizm ten badał międzynarodowy zespół naukowców: Federico Morelli z Czeskiego Uniwersytetu Przyrodniczego w Pradze, Yanina Benedetti z Centro Naturalistico Sammarinese w San Marino, Anders Pape Moller z francuskiego National Center for Scientific Research, Jukka Jokimäki z University of Lapland (Finlandia), Raivo Mänd z Uniwersytetu w Tartu (Estonia) i prof. Piotr Tryjanowski z Uniwersytetu Przyrodniczego (UP) w Poznaniu.

 

Autorzy pracy zwracają uwagę na istnienie gatunków bardziej i mniej wyspecjalizowanych. Te mniej wyspecjalizowane potrafią przetrwać w różnych warunkach i korzystać z rozmaitych źródeł pokarmu. To kosmopolici, którzy prawie wszędzie znajdą pokarm i odchowają młode. Są to jednocześnie gatunki stosunkowo młode z ewolucyjnego punktu widzenia. Co innego gatunki, które określone środowiska zajmują od bardzo dawna. Miały one więcej czasu na wykształcenie wzorców budowy ciała lub takich zachowań, które ułatwiają wykorzystanie bardzo szczególnych źródeł pokarmu albo cech konkretnego otoczenia do zbudowania gniazda lub choćby ukrycia się przed drapieżnikami. Jednak im większa jest specjalizacja, tym trudniej - w razie nagłej zmiany warunków - zmienić tryb życia. Teoretycznie do każdych warunków można się przystosować, w praktyce często brak na to czasu, co zwykle oznacza wymarcie.

 

Proces, w ramach którego gatunki mało wyspecjalizowane zastępują "specjalistów", trwa w najlepsze tuż pod naszym bokiem: w miastach i na ich obrzeżach.

 

Naukowcy badali go w sześciu krajach Europy: Polski, Hiszpanii, Francji, Estonii, Norwegii i Finlandii. Potwierdzili, że w miastach i wsiach można spotkać inne gatunki ptaków. I że ptaki z miast to głównie gatunki ewolucyjnie młodsze, a zarazem - bardziej wszechstronne. "Gatunki ewolucyjnie najmłodsze mają większy potencjał urbanizacyjny - to znaczy potencjał zmian, który wykorzystują m.in. poprzez adaptację do warunków miejskich. Być może potrafią lepiej wykorzystać możliwości, jakie daje im miasto" - tłumaczy prof. Piotr Tryjanowski, dyrektor Instytutu Zoologii UP.

 

Te gatunki odnoszą w miastach sukces, rozumiany całkiem dosłownie: zajmują nisze gniazdowe i pokarmowe, które w innych warunkach mógłby wykorzystać ktoś inny. "Ich sukces staje się batem na inne gatunki, które po części muszą ustępować miejsca - mówi profesor. - O tym, że jednemu gatunkowi się udaje, a drugiemu nie, decyduje cały zestaw czynników, z budową mózgu na czele. Najwięcej zyskują gatunki o zmniejszonej antropofobii - te, które są w stanie zrozumieć, że człowiek nie robi im krzywdy".

 

Zoolog sugeruje, że kluczowym okresem może być też zima. Przetrwają ją ptaki, które nauczyły się korzystać z pokarmu dostarczanego przez człowieka.

 

Ponieważ gatunków dobrze funkcjonujących w miastach jest stosunkowo niewiele, ich sukces prowadzi do homogenizacji zgrupowań zwierząt. Oznacza ona, że choć populacje ptaków w miastach rozrastają się, to jednocześnie stają się one coraz bardziej jednorodne, a ich potencjał ewolucyjny jest mniejszy niż ptaków w okolicy.

 

"W perspektywie dekad albo stuleci ptaków w miastach będzie coraz więcej, ale będziemy tam spotykać jedynie wybraną grupę gatunków" - podsumowuje prof. Tryjanowski.

 

Które znane z Polski gatunki będą sobie radziły w miastach coraz lepiej? Prof. Tryjanowski stawia na pleszkę i pokrzewkę czarnołbistą, zwaną też kapturką. I dodaje, że gdyby te same badania zrobić pół wieku temu, to w miastach nie odnotowano by połowy gatunków, o których dziś mówimy, że odniosły sukces. "Nawet wrony siwej albo gołębia grzywacza, uważanych dziś za gatunki typowo miejskie" - mówi.

 

Choć większość z nas to mieszkańcy miast (według ONZ od 2008 r. w miastach mieszka już ponad połowa wszystkich ludzi żyjących na Ziemi) - mało kto zdaje sobie sprawę, że proces urbanizacji jest jak pojazd na równi pochyłej. Miasta to jedne z najszybciej rozrastających się form wykorzystania lądu na świecie. Im więcej wiemy o tym, jak ekspansja miast wpływa na nasze otoczenie - tym większa szansa, że nauczymy się je chronić.

 

Więcej na temat badań - w artykule (doi:10.1111/1365-2664.12715)

 

PAP - Nauka w Polsce, Anna Ślązak

 

zan/ mrt/

Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 0
Skomentuj Zobacz wszystkie  

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Jazzmen w świecie fizyki; fizyk w świecie jazzu Jazzmen w świecie fizyki; fizyk w świecie jazzu

Książka "Jazz i fizyka” wymaga skupienia, ale jej unikalny temat sprawia, że ulegamy narracji fizyka i saksofonisty jazzowego Stephona Alexandra. Przekonuje on, że Wszechświat ma ukrytą muzyczną naturę, odwołując się przy tym do teorii naukowych, jazzowych improwizacji, spotkań z inspirującymi go fizykami i muzykami.

Więcej

Myśl na dziś

Odrobina filozofii skłania umysł człowieka ku ateizmowi. Ale prawdziwa głębia filozofii zwraca umysł ku religii.
Francis Bacon

Nasz blog

Przełamując efekt Matyldy Przełamując efekt Matyldy

Maria Skłodowska-Curie czy Katherine G. Johnson to kobiety nauki, które odniosły sukces, przełamały społeczną nieufność, zdobyły zasłużone laury, a ostatnio "upomniało się" o nie kino. Jednak tych, których wybitne dokonania naukowe długo pozostawały w cieniu i wciąż są mało znane jest wiele. Cecilia Payne-Gaposchkin, Jocelyn Bell Burnell czy Trottula, to tylko niektóre z nich.

Więcej

Tagi

-->