Strona główna Aktualności
Przyroda

Hołyst o Noblu z chemii: maszyny molekularne wciąż trudno używać w praktyce

06.10.2016 Przyroda, Nagrody Nobla 2016

Fot. Fotolia

To fantastyczne, że udało się opracować maszyny molekularne w drodze syntezy. Jednak ich wykorzystanie w praktyce jest na razie ograniczone - skomentował tegoroczną Nagrodę Nobla z chemii prof. Robert Hołyst z Instytutu Chemii Fizycznej PAN w Warszawie.

W środę w Sztokholmie Królewska Szwedzka Akademia Nauk ogłosiła, że Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii za "zaprojektowanie i syntezę maszyn molekularnych" otrzyma trzech naukowców: Jean-Pierre Sauvage, J. Fraser Stoddart oraz Bernard L. Feringa.

 

"Chemicy, którzy dostali Nobla, podjęli się trudu zrobienia cząsteczek, które mogą pełnić rolę maszyn" - opisał w rozmowie z PAP prof. Robert Hołyst z Instytutu Chemii Fizycznej PAN. Jak dodał, aby wykonywać jakąś pracę, cząsteczka musi dostać energię. "Możemy np. zaświecić na cząsteczkę. Ona wchłonie troszkę energii i np. się skurczy. A kiedy coś się kurczy lub rozszerza, może wykonać pracę, np. będzie coś napinać albo luzować" - wyjaśnił Hołyst. To właśnie tego typu maszyny zostały opracowane przez tegorocznych noblistów. "Oni zrobili cząsteczki, które zachowują się jak molekularne motorki" - porównał badacz.

 

Jak powiedział prof. Hołyst, maszyny molekularne występują w przyrodzie - w komórkach organizmów. Działają jednak inaczej niż te opracowane przez noblistów. "Projekt architektoniczny matki natury jest inny - matka natura do nakręcania swoich maszyn biologicznych w dużej mierze używa tzw. szumu termicznego" - dodał.

 

Szum termiczny to wynik tego, że cząsteczki wokół nas poruszają się bardzo szybko, np. molekuły wody - z prędkością kilkuset metrów na sekundę. To, jak silne zachodzą między cząsteczkami zderzenia, można obserwować np. patrząc pod mikroskopem na zanurzone w wodzie pyłki kwiatów - okazuje się (to tzw. efekt Browna), że nieustannie się one poruszają. "Energia szumu termicznego będzie miliardy razy większa niż praca, którą maszyna mogłaby wykonać" - zwrócił uwagę prof. Hołyst.

 

"Komitet Noblowski nic o tym nie powiedział, ale to dramatycznie obniża użycie molekularnych maszyn w jakichkolwiek praktycznych zastosowaniach" - ocenił Hołyst i dodał, że "na razie jeszcze nie udało się wyprodukować maszyn molekularnych, które wykonują pracę użyteczną dla człowieka".

 

Jego zdaniem nauka jednak idzie krok po kroku, a kolejni uczeni dokładają cegiełki do poprzednich osiągnięć. "To fantastyczne, że w ogóle takie maszyny zrobiono w drodze syntezy" - uważa badacz z IChF PAN. Jak przyznał, decyzja Komitetu Noblowskiego nie jest dla niego zaskoczeniem. "Od wielu lat mówiło się, że Stoddart może dostać Nobla" - przypomniał.

 

Do badań nad molekularnymi maszynami cegiełkę dołożyli i badacze z Instytutu Chemii Fizycznej PAN. Tam udało się zbadać mechanizm ruchu kinezyny - jednej z biologicznych maszyn molekularnych - po swojej drodze - mikrotubuli. W IChF PAN udało się też - jak dodał prof. Hołyst - opracować nanowiatrak - pojedyncze cząsteczki napędzane parującą wodą.

 

PAP - Nauka w Polsce

 

lt/ agt/

Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 0
Skomentuj Zobacz wszystkie  

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Czy Ziemia to komputer? „Głęboka myśl” ponownie w księgarniach Czy Ziemia to komputer? „Głęboka myśl” ponownie w księgarniach

Wznowienia doczekały się kultowe książki Douglasa Adamsa, w których opisuje on m.in. „Głęboką myśl” - maszynę, której nazwę koncern IBM nadał swemu komputerowi szachowemu - Deep Thought.

Więcej

Myśl na dziś

Wiedzę możemy zdobywać od innych, ale mądrości musimy nauczyć się sami.
Adam Mickiewicz

Nasz blog

Planetarne zoo Planetarne zoo

Ciemne jak smoła, lekkie jak styropian czy pokryte szafirowymi chmurami – takie bywają badane w ostatnim czasie pozasłoneczne planety. Niektóre z nich mogą się okazać bardzo przydatne dla nauki.

Więcej

Tagi