Strona główna Aktualności
Przyroda

Lokal dla szpaka i nietoperza

29.12.2016 Ekologia, Przyroda

Źródło: Łukasz Myczko/ IZ UP

Osobliwe sąsiedztwo: dorosłe nietoperze i pisklęta szpaków stłoczone w jednej dziupli – zaobserwowali naukowcy z Poznania. Jako pierwsi donoszą oni o jednoczesnym wykorzystaniu gniazda przez gatunki należące do tak różnych grup zwierząt.

Pisklęta szpaka (Sturnus vulgaris) i dorosłe osobniki nietoperza Borowca wielkiego (Nyctalus noctula) obecne jednocześnie w tej samej dziupli – zarejestrowały specjalne kamery aż w czterech miejscach w lasach w okolicy Poznania i Puszczy Zielonka (w Wielkopolsce).

 

Odkrycie zaprezentowano w piśmie "IBIS" ( DOI: 10.1111/ibi.12434 ). Autorami publikacji są Łukasz Myczko, Łukasz Dylewski, prof. Tim H. Sparks i prof. Piotr Tryjanowski z Instytutu Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu oraz Maciej Łochyński.

 

Nietypowe sąsiedztwo odkryli oni przypadkowo podczas badań, w czasie których sprawdzali, jak w sezonie lęgowym szpaki wykorzystują naturalne dziuple drzew w zależności od odległości od skraju lasu. Badania dziupli zaczęli trzy lata temu, konstruując specjalną kamerę do nagrywania piskląt dzięciołów dużych. Jest to najliczniejszy gatunek dzięcioła w polskich lasach, a jego dziuple są najczęściej podstawowym miejscem lęgowym dla innych gatunków - wykorzystujących dziuple.

 

"W ostatnim sezonie lęgowym rozpoczęliśmy duży projekt monitorowania dziupli w sezonie lęgowym. Jednym z efektów tej pracy, całkowicie niespodziewanym, było znalezienie w gniazdach z pisklętami szpaków dorosłych nietoperzy - borowców wielkich” – opowiada główny autor badania, Łukasz Myczko z Instytutu Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego (IZ UP) w Poznaniu.

 

Na razie nie wiadomo, co dla obu gatunków oznacza zajmowanie tego samego lokum. "Nawet przy naszych dość prostych kamerach widać było krwiopijne pasożyty, przechodzące z jednego gatunku na drugi. Na razie to tylko spekulacja, ale - jak napisaliśmy w artykule - długotrwałe wspólne przebywanie i bezpośredni kontakt czyni przekazywanie sobie chorób co najmniej prawdopodobnym" - zaznacza Łukasz Myczko.

 

W przyrodzie często występuje wśród ptaków pasożytnictwo lęgowe, czego doskonałym przykładem jest występująca w naszym kraju kukułka składająca jaja do gniazd innych ptaków. "Generalnie ptaki dość często nawzajem wyrzucają swoje lęgi. Zdarza się to np. szpakowi, który wyrzuca z dziupli jaja dzięcioła dużego. Chociaż w tym roku znaleźliśmy dowody na sytuację odwrotną, w której to dzięcioły wyrzuciły jeszcze nie wyklute jaja szpaków, po czym zajęły dziuplę i same z sukcesem odbyły tam lęg" - opowiada Łukasz Myczko.

 

Teraz jednak po raz pierwszy naukowcy znaleźli w jednym gnieździe jednocześnie dwa gatunki należące do różnych, bardzo odległych grup zwierząt.

 

Kto pierwszy zajął dziuplę? "Szpaki, które zniosły i wysiadywały jaja. Borowce w tym czasie były na południu Europy. Przyleciały, kiedy pisklęta były już dość duże, i dorosłe ptaki przestały najprawdopodobniej regularnie wchodzić do dziupli" - mówi biolog.

 

Nietoperze i szpaki nie są zmuszone do sąsiedztwa z powodu braku dziupli - zaznacza Łukasz Myczko, powołując się na zebrane dane. W trakcie monitoringu okazało się bowiem, że pustych dziupli w lesie było mniej więcej tyle samo, co zajętych.

 

Dlaczego więc zajmują wspólnie lokum? Być może takie sąsiedztwo oznacza dla któregoś z gatunków korzyści. Łukasz Myczko zauważa, że nietoperze znane są z bardzo oszczędnego gospodarowania zasobami energii. "Szczególnie samice w czasie ciąży, które muszą utrzymywać stałą i wysoką temperaturę ciała, mogą osiągać korzyści z przebywania w ciepłym gnieździe szpaków" - mówi. Innymi słowy, nietoperzom ze szpakami jest znacznie cieplej.

 

Autorzy publikacji sugerują, że takie międzygatunkowe sąsiedztwo nie musi być tak wielką rzadkością, jak się wydaje. W trakcie badań zajrzeli oni w sumie w 672 dziuple, z których 271 zajmowały ptaki. Sześć z tych dziupli zajmowały wyłącznie nietoperze, natomiast cztery - przedstawiciele obu tych grup jednocześnie.

 

To za mało, aby dokładnie ustalić powody sąsiedztwa, ale wystarczy, żeby się nim dalej interesować. "Próba jest niewielka; na razie wiemy, że takie zjawisko występuje. Na podstawie obserwacji takiego zjawiska w dość odległych od siebie lasach możemy jednak przypuszczać, że jest ono dość powszechne. Zwłaszcza, gdy porównamy liczbę znalezionych nietoperzy współwystępujących ze szpakami – i tych występujących oddzielnie" - zauważa przyrodnik z UP.

 

W przyszłym sezonie naukowcy planują realizację projektu w miejscach, gdzie borowce występują znacznie częściej niż na badanych dotychczas terenach. Chcą też prowadzić stały monitoring dziuplach, w których już stwierdzili oba gatunki jednocześnie.

 

PAP - Nauka w Polsce

 

zan/ ekr/ mrt/

Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 0
Skomentuj Zobacz wszystkie  

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Historia o królestwie antynaukowości Historia o królestwie antynaukowości

"W królestwie Monszatana. GMO, gluten i szczepionki" Marcina Rotkiewicza już w samym tytule obiecuje ciekawą opowieść o trzech kontrowersyjnych tematach: żywności modyfikowanej genetycznie, diecie bezglutenowej i ruchach antyszczepionkowych. I tej opowieści dostarcza - ale głównie na jeden z tych tematów.

Więcej

Myśl na dziś

Bądźmy ludźmi, choćby tak długo, póki nauka nie odkryje, że jesteśmy, czym innym.
Stanisław Jerzy Lec

Nasz blog

Planetarne zoo Planetarne zoo

Ciemne jak smoła, lekkie jak styropian czy pokryte szafirowymi chmurami – takie bywają badane w ostatnim czasie pozasłoneczne planety. Niektóre z nich mogą się okazać bardzo przydatne dla nauki.

Więcej

Tagi