Strona główna Aktualności

We wtorek Dzień Liczby Pi: święto niewymiernie pięknej stałej

10.03.2017 Imprezy naukowe, Popularyzacja nauki

Fot. Fotolia

Niewiele innych liczb doczekało się tylu wielbicieli! Liczba pi upamiętniona była nie tylko w poematach, piosenkach, książkach, ale i w filmie. 14 marca obchodzony jest międzynarodowy Dzień Liczby Pi. Miłośnicy matematyki poświęcają wtedy swoją uwagę najsławniejszej z liczb niewymiernych.

Pi można zdefiniować jako stosunek długości obwodu koła do jego średnicy. Albo też jako pole koła o promieniu 1. Gdyby stała ta po prostu wynosiła 3,14 - bo tak w szkole zapamiętujemy jej przybliżenie - byłaby nieskończenie mniej interesująca niż jest w rzeczywistości. Całe jej piękno polega na tym, że jej rozwinięcie dziesiętne nigdy nie będzie miało końca.

 

Tak więc nawet 3,14159265358979323846264338327950288419716939937510582097494459230781640628620899862803482534211706 to jeszcze nie całość, ale dopiero początek rozwinięcia liczby pi. Choćbyśmy wyliczali kolejne cyfry po przecinku przez całe życie, ba nawet przez czas, jaki istnieje Wszechświat, nie dotrzemy do ostatniej cyfry tej stałej. Liczba pi daje więc przedsmak tego, czym może być w matematyce nieskończoność.

 

Na wyobraźnię może też działać to, że cyfry w liczbie pi pojawiają się - jak się może wydawać - dość przypadkowo. Matematycy uważają więc, że w rozszerzeniu można znaleźć dowolną liczbę. Nieważne, czy to data urodzin (http://www.mypiday.com/), czy np. tekst całej naszej ulubionej książki zakodowany w cyfrach... Oczywiście jest jeden ważny warunek: trzeba mieć nieskończenie wiele czasu na poszukiwania.

 

Liczba pi jest jedną z pierwszych odkrytych przez człowieka liczb niewymiernych. A to znaczy, że nie da się jej przedstawić jako wyniku dzielenia dwóch liczb całkowitych. Innymi z takich niewymiernych sław są np. złota liczba (fi), liczba e (podstawa algorytmu naturalnego) czy pierwiastek z dwóch.

 

Przybliżenie liczby pi znajduje się nawet w Starym Testamencie, ale nie jest ono zbyt dokładne - wynosi 3 (bo podano tam, że obwód koła o średnicy 10 łokci miał wynosić 30 łokci). Z czasem liczbę pi obliczano z coraz większą dokładnością. Dziś znanych jest więcej niż kilkanaście bilionów (a więc milionów milionów) jej pierwszych miejsc po przecinku. Na szczęście w obliczeniach pomagają dziś matematykom komputery.

 

Dawniej jednak obliczenia wykonywano ręcznie. Jednym z takich sławniejszych miłośników liczby pi był matematyk Ludolph van Ceulen, który żył na przełomie XVI i XVII w. van Ceulen na obliczaniu kolejnych miejsc po przecinku spędził całe życie, a wynik jego pracy – pierwsze 35 cyfr rozwinięcia liczby pi - umieszczono na jego nagrobku. Na pamiątkę fascynacji matematyka liczbę pi nazywa się czasem pieszczotliwie ludolfiną.

 

Do prostych obliczeń wystarcza jednak zwykle zapamiętanie kilku pierwszych liczb po przecinku. Pomóc mogą w tym zdania, niekiedy wierszyki, tzw. pi-ematy, w których liczba liter w kolejnych wyrazach odpowiada kolejnym cyfrom liczby Pi po przecinku. Jednym z nich jest na przykład wierszyk: "Kto i bada i liczy/ Myśliciel to wielki/ Mylić się zwykł jednakże/ Matematyk wszelki" (słowa mają odpowiednio 3, 1, 4, 1, 5, 9, 2, 6, 5, 3, 5, 8, 9 oraz 7 liter).

 

Osoba, która chce pobić rekord świata w zapamiętywaniu liczby pi, musi mieć nie lada pamięć. Oficjalny rekord zanotowany w Księdze Guinessa to 70 tys. cyfr po przecinku - wyrecytował je z pamięci Hindus Rajveer Meena w 2015 r. Zajęło mu to ponad 10 godzin.

 

Dzień Liczby Pi po raz pierwszy obchodzono w 1988 roku w San Francisco. W anglosaskim systemie 14 marca zapisuje się jako 3.14. A to zdecydowanie bardziej kojarzy się ze sławną stałą matematyczną niż w polskim systemie zapisu. Ale i polscy matematycy co roku włączają się w świętowanie.

 

Uniwersytet Śląski przewiduje np. atrakcje na 14 i 15 marca. W harmonogramie znalazły się wykłady, konkursy i warsztaty popularnonaukowe z nauk ścisłych. Sławną stałą chcą też upamiętnić badacze z Krakowa. Politechnika Krakowska przygotowuje się we wtorek m.in. bicie Rekordu rozwinięcia liczby pi czy zawody w układaniu kostki Rubika. AGH z kolei święto matematyków przełoży na 17 marca, a Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach - na 24 marca. W marcu atrakcje z okazji święta liczby pi przewidziało też warszawskie planetarium Niebo Kopernika, a także trójmiejskie Centrum Hewelianum.

 

PAP - Nauka w Polsce

 

lt/ agt/

Fot. Fotolia

Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 0
Skomentuj Zobacz wszystkie  

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Czy Ziemia to komputer? „Głęboka myśl” ponownie w księgarniach Czy Ziemia to komputer? „Głęboka myśl” ponownie w księgarniach

Wznowienia doczekały się kultowe książki Douglasa Adamsa, w których opisuje on m.in. „Głęboką myśl” - maszynę, której nazwę koncern IBM nadał swemu komputerowi szachowemu - Deep Thought.

Więcej

Myśl na dziś

Wiedzę możemy zdobywać od innych, ale mądrości musimy nauczyć się sami.
Adam Mickiewicz

Nasz blog

Intrygująca wycieczka po kapitalizmie Intrygująca wycieczka po kapitalizmie

Rzadko kiedy biorę do ręki książkę naukową zaintrygowany - skutecznemu zaczytaniu przeszkadza często ich sztywny układ, nieczytelne i skomplikowane tabelki. Inaczej jest w przypadku "Kapitalizmu. Historii krótkiego trwania" autorstwa dr. Kacpra Pobłockiego.

Więcej

Tagi