Strona główna Aktualności
Przyroda

Ewolucja w laboratorium

15.05.2017 Przyroda

Fot. Fotolia

Ewolucja trwa i można obserwować ją w laboratoriach. Nie potrzeba milionów lat, ale wystarczy kilkanaście pokoleń nornic, roztoczy, muszek owocowych czy pasożytów, żeby dostrzec zmiany na poziomie genów. Strategię "wyewoluuj i zsekwencjonuj" rozwija dr Mateusz Konczal z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, tegoroczny laureat specjalnego wyróżnienia w ramach programu stypendialnego START FNP.

Ewolucja powszechnie kojarzy się z procesem, który trwał kilka milionów lat i teraz tylko obserwujemy jego skutki. Tymczasem jest to proces dynamiczny. W laboratoriach można obserwować ewoluujący wirus grypy czy ewoluujące szkodniki upraw. Można dostrzec i potwierdzić podczas sekwencjonowania genomu, że w ciągu kilkunastu pokoleń gryzonie zmieniają swoje cechy drapieżcze albo zyskują wydolność oddechową niczym atleci.

 

Dr Konczal bada, jak ewolucja wpływa na zmienność genetyczną. Należy do zespołu naukowców pracujących w Poznaniu pod kierunkiem prof. Jacka Radwana, którzy poddają różne organizmy presji selekcyjnej, sprawdzają, czy organizmy te ewoluują, a później badają zmienność ich genów czy genomów. To ważne, bowiem w biologii i w medycynie ewolucja jest głównym punktem odniesienia. Zrozumienie jej mechanizmów może pomóc w przewidywaniu procesów ewolucyjnych i lepszej nad nimi kontroli.

 

Nornice są już od wielu lat selekcjonowane w laboratorium pod kątem ważnych ekologicznie cech . "Badałem organizmy selekcjonowane przez 13 pokoleń, czyli przez około 7 lat. Zmiany są już znaczące. Jeszcze szybciej da się je zaobserwować u roztoczy. Tutaj kilkanaście pokoleń oznacza zaledwie rok badań” - mówi dr Konczal.

 

Podobne badania, najczęściej na muszkach owocowych, prowadzi wiele ośrodków naukowych. Jednak polscy naukowcy są w czołówce eksperymentów prowadzonych na myszach laboratoryjnych. Na największą skalę takie badania prowadzi prof. Paweł Koteja z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. To właśnie we współpracy z nim oraz z prof. Wiesławem Babikiem wyróżniony laureat stypendium START pisał swój doktorat. Dr Konczal współpracuje też z naukowcami z zagranicy - odbył staż w Barcelonie (Hiszpania).

 

Na co dzień można też obserwować ewolucję patogenów - wirusów czy bakterii chorobotwórczych, czy też ewolucję w rolnictwie. Rozmówca PAP analizuje również ewolucję pasożytów ryb, stanowiących organizmy modelowe łatwe do badania w laboratorium.

 

W ramach Programu START Fundacja na rzecz Nauki Polskiej przyznaje wyróżnienia młodym naukowcom, których dorobek naukowy został uznany przez jurorów konkursu za wybitny. W tym roku wyróżnienia otrzymało trzech laureatów. Stypendia tych osób zostaną podwyższone do kwoty 36 tys. zł. Pozostali wyróżnieni to: dr Michał Jachura z Uniwersytetu Warszawskiego i dr Joanna Kułaga-Przymus z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

 

PAP – Nauka w Polsce, Karolina Duszczyk

 

kol/ agt/

Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 1
Skomentuj Zobacz wszystkie   Dyskutuj na forum

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Polskie tłumaczenie jednego z najważniejszych źródeł o historii Egiptu Polskie tłumaczenie jednego z najważniejszych źródeł o historii Egiptu

Do odczytania hieroglifów w 1822 r. jego zapiski stanowiły jedno z najważniejszych źródeł na temat historii faraonów Egiptu. Ukazało się pierwsze polskie tłumaczenie tekstów pozostawionych przez Manethona - kapłana egipskiego, który żył ponad 2 tys. lat temu.

Więcej

Myśl na dziś

Nauka jest kłótliwa i piękna. Jeśli chcesz mieć z nią coś do czynienia, musisz prowadzić wiecznie proces sądowy.
Isaac Newton

Nasz blog

Rektorzy, naukowcy! Doceńcie rolę popularyzacji! Rektorzy, naukowcy! Doceńcie rolę popularyzacji!

Rola komunikacji naukowej na polskich uczelniach wciąż nie jest dostatecznie doceniona. Ani przez naukowców, ani przez władze uczelni. Zdawałoby się, że prezentowanie osiągnięć naukowców to zadanie biur prasowych. Te jednak często mają ustalone zupełnie inne priorytety.

Więcej

Tagi