Strona główna Aktualności
Przyroda

Ptasiarze zwierają szyki: powstała Krajowa Sieć Stacji Obrączkowania Ptaków

13.06.2017 Ekologia, Przyroda

Fot. Fotolia

Przyrodnicy będą mogli coraz skuteczniej analizować migracje sikorek, pokrzewek czy rudzików. W piątek powstała Krajowa Sieć Stacji Obrączkowania Ptaków (KSSOP), zrzeszająca stałe stacje obrączkowania ptaków - zwłaszcza wróblowych.

Umowę o powołaniu KSSOP podpisały trzy uniwersytety: Gdański, Jagielloński oraz w Białymstoku - i trzy organizacje pozarządowe: Fundacja Akcja Bałtycka, Śląskie Towarzystwo Ornitologiczne i Stowarzyszenie Carpatica. "Sieć zrzesza wszystkie stale działające w Polsce stacje obrączkowania ptaków, koncentrujące się na badaniach migracji ptaków wróblowych. Obserwacje obejmą więc tereny całej Polski" - podkreślił w rozmowie z PAP przewodniczący Rady KSSOP dr Jarosław K. Nowakowski, pracownik Stacji Badania Wędrówek Ptaków Uniwersytetu Gdańskiego (jego stacja jest koordynatorem KSSOP).

 

Ta sieć naukowa prowadzić będzie monitoring ptasich wędrówek, badania nad migracją ptaków i nad ich ochroną, a także działania edukacyjne. Umowa ma obowiązywać przez co najmniej 20 lat. "Taka perspektywa czasowa w wielu dziedzinach nauki jest trudna do wyobrażenia" - powiedział dr Nowakowski.

 

Przyrodnicy w ramach KSSOP chcą badać przede wszystkim mniejsze ptaki: sikory, muchołówki, świstunki, pokrzewki, trzcinniczki, drozdy czy jaskółki. Co roku naukowcy i wolontariusze związani z instytucjami tworzącymi KSSOP obrączkują ok. 50 tys. ptaków. Dzięki powołaniu KSSOP działania te zostaną skoordynowane. W ramach KSSOP przyrodnicy chcą ujednolicić i wystandaryzować metody badawcze, stworzyć wspólną bazę danych, a także powołać ogólnopolski program Wielkopowierzchniowego Monitoringu Ptaków Wędrownych (WMPW).

 

"Jeśli chcemy mieć informacje z całej Polski, jak przebiega przelot ptaków, albo jak liczne są poszczególne gatunki w danym roku, to przyrodnicy z różnych części kraju muszą ze sobą współpracować" - podkreślił dr Nowakowski.

 

Samo obrączkowanie to tylko niewielka część pracy badaczy. Dr Nowakowski opowiada, że na czas migracji ptaków rozpina się specjalne sieci - w lesie, trzcinowisku albo w zakrzewieniach. Są one tak dobrane, że łapią się w nie jedynie ptaki o określonej wielkości - co oznacza, że w siatkę na mniejsze ptaki nie zaplącze się np. sowa. Przez cały dzień - od świtu do zmierzchu, kiedy aktywne są wróblowe - sieci są co godzinę sprawdzane.

 

Ptaki, które złapały się w sieć, wkłada się do specjalnych woreczków i przenosi na miejsce pomiarów, gdzie są obrączkowane i opisywane. Przyrodnicy odnotowują m.in. gatunek, płeć ptaka, oceniają jego wiek i tkankę tłuszczową, mierzą wielkość i kształt skrzydeł. Zwykle jest to zestaw kilkunastu różnych pomiarów. Czasami badania są bardziej szczegółowe i obejmują np. badania hormonów, pasożytów czy analizy genetyczne. Niektórym osobnikom zakłada się również geolokatory - ważące ok. 0,3 g urządzenia, dzięki którym można prześledzić kierunek i cel ptasiej wędrówki. Kiedy pomiary są już wykonane, ptaki są uwalniane i kontynuują migrację.

 

Na wybrzeżu Bałtyku dane zbierane są w ramach Programu Badawczego Akcja Bałtycka już od 1960 roku. "Dzięki temu możemy obserwować odpowiedź ptaków na zmiany globalne i klimatyczne, ale też i np. na masowe dokarmianie" - opisuje dr Nowakowski. Badacze chcą sprawdzić, czy już w takim czasie - ponad półwiecznej perspektywie - daje się zaobserwować ewolucyjne zmiany. Dr Nowakowski sprawdza np., czy zmiany dystansów pokonywanych w trakcie migracji mają wpływ na kształt skrzydeł.

 

Oprócz naukowców w działania na stacjach obrączkowania każdego roku włącza się 300-400 wolontariuszy. "W polskiej nauce nie ma drugiej dziedziny w takim stopniu wykorzystującej tak zwaną naukę obywatelską" - komentuje dr Nowakowski.

 

Zrzeszone stacje działają w całej Polsce - trzy znajdują się na wybrzeżu, gdzie przelot ptaków jest specjalnie intensywny (TSOP Bukowo-Kopań, TSOP Mierzeja Wiślana i TSOP Hel), trzy w pasie równin (Akcja Siemianówka, Stacja Obrączkowania Ptaków Rakutowskie, Obóz Ornitologiczny w Kaliszanach) i po jednej w Sudetach (Obóz Bukówka) i Karpatach (Akcja Carpatica).

 

"Większość zrzeszonych stacji działa podczas jesiennej wędrówki ptaków, to jest pomiędzy lipcem a listopadem. Stacja Bukowo-Kopań działa również w czasie wiosennych przelotów, to jest od trzeciej dekady marca do trzeciej dekady maja, a Stacja Hel działa tylko podczas wędrówki wiosennej" - wymienia ornitolog.

 

PAP - Nauka w Polsce, Ludwika Tomala

 

lt/ zan/

Logo KSSOP przedstawiające podróżniczka. Autor: Tomasz Cofta

Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 0
Skomentuj Zobacz wszystkie  

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Geniusz po godzinach Geniusz po godzinach

Albert Einstein był geniuszem nauki - znanym i uwielbianym do tego stopnia, że stał się ikoną popkultury. Mogę się jednak założyć, że oprócz garści "najgrubszych" faktów przeciętny Polak wie o nim skrajnie niewiele. Książka "Jak wyobrażam sobie świat" pozwala skutecznie zwalczyć tę niewiedzę.

Więcej

Myśl na dziś

Dobrze zrozumiana nauka chroni człowieka przed pychą, gdyż ukazuje mu jego granice.
Albert Schweitzer

Nasz blog

Tabletka Matuzalema Tabletka Matuzalema

Naukowcy coraz lepiej poznają biologiczne podstawy starzenia; udaje im się nawet wydłużyć życie niektórych organizmów. Według autorów tych dokonań może to zaowocować nowymi terapiami i zwiększeniem liczby przeżywanych w zdrowiu lat. Według innych badań już dziś wiele w tym względzie można zdziałać dietą.

Więcej

Tagi