18.12.2017
PL EN
29.06.2017 aktualizacja 29.06.2017

Szympansy są od nas silniejsze, ale mniej wytrzymałe

Fot. Fotolia Fot. Fotolia

Dzięki odmiennej strukturze mięśni szympansy są silniejsze od ludzi, choć nie aż tak, jak się wydawało. Natomiast szybko się męczą – informuje pismo “PNAS”.

W latach 20. XX wieku biolog John Bauman – opierając się na własnych badaniach, a w dużej mierze także na anegdotycznych doniesieniach – doszedł do wniosku, że szympansy są od czterech do ośmiu razy silniejsze od dorosłego człowieka. Kultura masowa chętnie podchwyciła tę sensacyjną informację.

Późniejsze badania nie potwierdziły opinii o nadludzkiej sile. Choć szympansy przewyższają pod tym względem dorosłych mężczyzn, nie jest to bardzo duża przewaga.

Chcąc sprawę wyjaśnić dr Matthew C. O\'Neill z University of Arizona College of Medicine-Phoenix dokonał przeglądu literatury i okazało się, że siła szympansów zmierzona przy zadaniach takich jak ciągniecie ładunku czy skakanie jest tylko 1,5 raza większa niż w przypadku człowieka.

Niektórzy naukowcy przypisywali fizyczną przewagę szympansów zdolności do generowania większej siły z określonej powierzchni przekroju mięśnia, albo do kurczenia się ich mięśni szybciej niż mięśnie człowieka, co pozwalałoby zwiększyć wytwarzaną moc.

Dr O\'Neill i jego koledzy przeprowadzili bezpośrednie pomiary właściwości włókien mięśniowych pobranych od szympansów, które zostały po śmierci zamrożone.

Naukowcy nie stwierdzili fundamentalnych różnic w kurczliwości pojedynczych włókien mięśniowych pomiędzy człowiekiem a szympansem, choć włókna szympansów były dłuższe od ludzkich. Ponadto w mięśniach szympansów dwa razy większy był odsetek włókien odpowiedzialnych za szybkie i silne ruchy. Włókna te pozwalają na przykład szybko biegać, ale też szybko się męczą.

Tymczasem u człowieka dominują włókna wolniejsze, ale zdolne do długotrwałego wysiłku. Innymi słowy, szympans ma mięśnie sprintera, człowiek – maratończyka.

Komputerowe symulacje sugerują, że te różnice zwiększają maksymalną siłę dynamiczną oraz moc mięśni szkieletowych szympansa o współczynnik 1,35 w porównaniu z mięśniami człowieka (co jest w dużym stopniu zgodne ze spotykanym w literaturze współczynnikiem 1,5). Prawdopodobnie takie właściwości mięśni pozwalają szympansom lepiej wspinać się na drzewa.

Szybko kurczące się włókna wydają się dominować u większości ssaków - od myszy po konie. Jedynymi znalezionymi przez autorów badań zwierzętami o mięśniach podobnych do ludzkich okazały się lori – niewielkie, powolne południowoazjatyckie ssaki naczelne o nocnym trybie życia.

W przypadku ludzi krótsze i wolniejsze włókna mięśniowe wyewoluowały prawdopodobnie w związku z pionową postawą i koniecznością przebywania dłuższych dystansów, spekulują autorzy badań. Nie jest jasne, dlaczego zmiana włókien na wolniejsze i wytrzymalsze dotyczyła zarówno dolnej, jak i górnej połowy ciała. Być może odsetek poszczególnych włókien w całym układzie mięśniowym regulują określone geny. Mogą to wyjaśnić dalsze badania.(PAP)

pmw/ jjj/

Partnerzy

Copyright © Fundacja PAP 2017