Strona główna Aktualności
Przyroda

Ostatni niedźwiedź jaskiniowy - ze Stajni pod Częstochową?

19.07.2017 Przyroda, Życie

Czaszka niedźwiedzia jaskiniowego znaleziona w Jaskini Niedźwiedziej w Kletnie (fot. Adrian Marciszak)

Nie jest wykluczone, że na terenach dzisiejszej Polski miały ostoję ostatnie na świecie niedźwiedzie jaskiniowe. W Jaskini Stajnia w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej znaleziono najmłodsze znane dotąd szczątki niedźwiedzia jaskiniowego - opowiada PAP naukowiec z Wrocławia.

O Jaskini Stajnia głośno było kilka lat temu. To właśnie tam odkryto pierwsze w Polsce szczątki (zęby) neandertalczyka. Ta sama jaskinia skrywała także inne tajemnice, m.in. interesujący paliczek niedźwiedzia jaskiniowego. Wykopaliskami paleozoologicznymi w Jaskini Stajnia kierował dr Paweł Socha z Uniwersytetu Wrocławskiego, a archeologicznymi: prof. Mikołaj Urbanowski z Uniwersytetu Szczecińskiego, którzy istotnie przyczynili się do tego odkrycia.

 

Wykonane niedawno datowania tych szczątków metodą radiowęglową wykazały, że zwierzę żyło 25-26 tys. lat temu. Są to więc najprawdopodobniej szczątki niedźwiedzia jaskiniowego najbliższego naszym czasom. Dotychczas za najmłodsze uważano szczątki niedźwiedzia jaskiniowego z terenu Włoch, datowane na 26-27 tys. lat.

 

Naukowcy z Wrocławia, Warszawy i Krakowa wykonali analizy morfometryczne i genetyczne paliczka i potwierdzili, że należał on do niedźwiedzia jaskiniowego z gatunku Ursus ingressus. Badania na ten temat ukazały się pod koniec ub.r. w czasopiśmie "The Science of Nature".

 

"Poza tym, dokonaliśmy szacowania czasu wymarcia niedźwiedzia jaskiniowego różnymi metodami statystycznymi wykorzystując ponad 200 innych dat szczątków tego ssaka. Dzięki tym wyliczeniom okazało się, że niedźwiedzie jaskiniowe przetrwały w Europie nawet o kilka tysięcy lat dłużej niż wcześniej sądzono i wymarły między 26–24 tysięcy lat temu" - mówi współautor opublikowanego artykułu, dr hab. Paweł Mackiewicz z Wydziału Biotechnologii Uniwersytetu Wrocławskiego.

 

MIŚ W PEŁNEJ KRASIE

 

Jaskinia Stajnia znajduje się na obszarze rzeźby krasowej. "Można zakładać, że takie tereny bardziej sprzyjały przetrwaniu różnych gatunków i mogły stanowić też ostoje dla niedźwiedzi" - ocenia dr Mackiewicz.

 

Niedźwiedzie jaskiniowe zaczęły zamieszkiwać Europę ok. 300 tys. lat temu. Samce tego wymarłego ssaka dorastały do wysokości 150 cm i mogły ważyć nawet tonę, były więc znacznie większe niż dzisiejsze niedźwiedzie brunatne (samce ich ważą ok. 400 kg). Niedźwiedzie jaskiniowe żywiły się głównie roślinami, a zimę mogły przetrwać jedynie hibernując w jaskiniach. Paleontolodzy poznają ich czaszki m.in. po bardziej pionowym czole i po szerokich koronach zębów trzonowych charakterystycznych dla roślinożerców. "Nasze analizy grubości i struktury szkliwa zębów tych niedźwiedzi wskazują również, że były one dobrze przystosowane do rozcierania pokarmu roślinnego" - komentuje w rozmowie z PAP dr Mackiewicz.

 

SAME PRZECIWNOŚCI - ZIMNO, HIENY, LWY I LUDZIE

 

Czas wymarcia niedźwiedzia jaskiniowego przypada na końcową część zlodowacenia plejstoceńskiego (epoki lodowcowej), na szczególnie zimny stadiał (okres, w którym lodowce zwiększały swój zasięg). Klimat i wynikający z tego brak dostępności pokarmu na pewno miał w tym istotny udział, ale nie był to jedyny czynnik, który wyniszczył w całej Europie populacje niedźwiedzia jaskiniowego.

 

"Jedna z hipotez zakłada, że niedźwiedzie wyginęły za sprawą hien i lwów jaskiniowych mieszkających wtedy na terenach dzisiejszej Polski. Niewykluczone, że duży wpływ na spadek populacji niedźwiedzia miał również człowiek i jego polowania" - mówi dr Mackiewicz. I dodaje, że mogło chodzić nie tylko o polowania – hieny, lwy i ludzie konkurowali również z niedźwiedziami o jaskinie i mogli przeganiać i zabijać z tego powodu zimujące tam zwierzęta. "A niedźwiedź jaskiniowy - w odróżnieniu od brunatnego - poza jaskinią nie mógł przetrwać zimy" - zwraca uwagę Mackiewicz.

 

Nowe odkrycia genetyczne wskazują, że niedźwiedzie jaskiniowe wykazywały duże przywiązanie do jaskini, w której się urodziły i którą wcześniej zajmowali ich krewni. Dlatego nie starały się szukać innych miejsc do hibernacji. To też mogło być przyczyną ich wymarcia.

 

PAP - Nauka w Polsce, Ludwika Tomala

 

lt/ agt/

Niedźwiedź jaskiniowy. Źródło: Sergiodlarosa/ Wikipedia

Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 0
Skomentuj Zobacz wszystkie  

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Retro, festyny i fandomy - raporty ze światów współczesnej kultury Retro, festyny i fandomy - raporty ze światów współczesnej kultury

Przystanek Woodstock, Mazurska Noc Kabaretowa i portal Wizaż.pl - choć wydaje się, że rzeczy tych nie łączy absolutnie nic, każda jest wyrazem życia kulturalnego współczesnych Polaków. Tomasz Szlendak i Krzysztof Olechnicki zapraszają czytelników do wspólnej refleksji nad różnymi, częstokroć skrajnie odmiennymi, sposobami uczestnictwa we współczesnej kulturze.

Więcej

Myśl na dziś

Nauka nie buduje mostów nad przepaściami myśli, lecz po prostu stoi jako tablica ostrzegawcza.  Karl Kraus
Karl Kraus

Nasz blog

Koniec schabowego? Koniec schabowego?

Zmiennokształtny makaron, mięso z probówki, wydruki z ryb czy białko z domowego reaktora – takie składniki diety proponują naukowcy. Mają być przy tym zdrowe i smaczne, a nowe prawo ułatwi ich sprzedaż.

Więcej

Tagi