2009-05-09 13:59

Dr Osak o ubezpieczeniach zdrowotnych w Polsce

Czy prywatne ubezpieczenia zdrowotne w Polsce będą się rozwijały i dlaczego? Próbę odpowiedzi na to pytanie podjęła dr Magdalena Osak z Uniwersytetu Ekonomicznego) w Poznaniu. W ramach doktoratu zbadała stan rozwoju najbardziej zaawansowanego typu prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce, tj. kompleksowych ubezpieczeń kosztów leczenia. Dysertacja Osak zajęła III miejsce w VI edycji konkursu Rzecznika Ubezpieczonych i Fundacji Edukacji Ubezpieczeniowej na najlepszą pracę doktorską z dziedziny ubezpieczeń gospodarczych i społecznych.

"Po pierwsze chodzi o produkty, które gwarantują finansowanie rzeczywistego kosztu leczenia" - tłumaczy tematykę swojej pracy dr Osak. Jak dodaje, ten rodzaj ubezpieczeń dotyczy sytuacji, kiedy idziemy do lekarza, a ubezpieczyciel rozlicza się z placówką medyczną "za naszymi plecami", ponosząc pełen koszt wykorzystanej przez nas usługi lub gwarantuje prawo do zwrotu poniesionych kosztów leczenia na podstawie przedłożonego rachunku.

"Kompleksowość oznacza, że wśród świadczeń ubezpieczeniowych gwarantowane powinny być nie tylko te z zakresu medycyny naprawczej, ale również profilaktyki i promocji zdrowia, a także świadczenia stanowiące nadbudowę produktu (np. assistance medyczny). Ponadto prawo do świadczeń nie jest ograniczone ze względu na przyczynę utraty zdrowia - czyli ubezpieczenia dotyczą choroby, nieszczęśliwego wypadku, ale również ciąży i porodu. Trzeci wymiar tej kompleksowości to tworzenie tzw. pakietów zdrowotnych, czyli łączenie ubezpieczeń kosztów leczenia z popularnymi w Polsce ubezpieczeniami nieodszkodowawczymi (np. ubezpieczenie pobytu w szpitalu)" - mówi specjalistka.

Z badań dr Osak wynika, że ubezpieczenia zdrowotne w Polsce są różnie postrzegane. Istnieje wiele produktów ubezpieczeniowych, które można nazwać zdrowotnymi, ponieważ dają określone świadczenie w związku z zagrożeniem utraty zdrowia. Ubezpieczający się chcą dzięki nim zabezpieczyć wartość, jaką stanowi dla nich zdrowie.

Kompleksowość to wyższy poziom prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych. Aby zobrazować różnicę, dr Osak przywołuje ubezpieczenia nieodszkodowawcze.

W tej grupie ubezpieczeń umowa polega na tym, że kwota świadczenia nie ma odniesienia do rzeczywistych kosztów leczenia. Przykładem jest ubezpieczenie od "poważnego zachorowania" - jak zawał, udar, nowotwór czy niewydolność krążeniowa. Jeśli ubezpieczony zachoruje, wówczas wypłaca mu się np. 1 000 zł, których - co istotne - nie musi wykorzystać na leczenie. Ubezpieczenia kompleksowe gwarantują natomiast, że jeśli ubezpieczony będzie miał udar, to ubezpieczyciel opłaci pełną wartość świadczenia związanego z jego pobytem w szpitalu i kuracją. Dr Osak zaznacza jednak, że produkty zabezpieczające przed ryzykiem ponoszenia kosztów w związku z leczeniem szpitalnym znajdują się w początkowej fazie rozwoju .

W swojej dysertacji badaczka rozpatrywała problematykę zdrowia jako wartości, zdefiniowała ryzyko zdrowotne i zaprezentowała jego przykłady. Analizowała zakres i okres ubezpieczenia, katalog świadczeń podstawowych i rozszerzonych, typ konstrukcji produktu, stopień indywidualizacji produktu, transparentność wzorca umownego i składkę ubezpieczeniową. Oceniła też szanse i zagrożenia dla rozwoju kompleksowych ubezpieczeń kosztów leczenia w Polsce. Analizę przeprowadziła w podziale na uwarunkowania polityczno- prawne, ekonomiczne, społeczne i organizacyjne.

Zdaniem dr Osak, kompleksowych ubezpieczeń kosztów leczenia jest w Polsce niewiele. Oferentów jest na rynku zaledwie kilku, a przychody mierzone składką przypisaną brutto - według różnych źródeł - wynoszą około 150-300 milionów złotych. W porównaniu do kwoty wydatkowanej na opiekę zdrowotną (łącznie ze źródeł publicznych i prywatnych ok. 60 mld zł), ubezpieczenia zdrowotne stawią znikomą część rynku zdrowotnego. Sytuacja ta wygląda nieco lepiej, gdy wespół z prywatnymi ubezpieczeniami zdrowotnymi postrzega się sektor abonamentów medycznych. Przychody tych ostatnich szacuje się na około 1 mld zł ( przytoczone dane są danymi szacunkowymi, aktualnymi w latach 2007-2008- PAP).

"Perspektywy rozwoju kompleksowych ubezpieczeń zdrowotnych w Polsce trudno określić ze względu na dużą niestabilność prawną. Zakłady ubezpieczeniowe, które przecież, jak wszystkie firmy, dążą do uzyskania nadwyżki finansowej, +dozują+ inwestycje w tym segmencie rynku ubezpieczeniowego. Sprawy nie ułatwia obecna sytuacja prawna - Polacy i tak muszą płacić na NFZ, nie ma możliwości nawet częściowego uszczuplenia tamtej składki przy jednoczesnym opłacaniu ubezpieczeń prywatnych. Nasze społeczeństwo nie jest na tyle zamożne, aby mogło sobie na tego rodzaju układ pozwolić" - konkluduje dr Osak. Oceny tej nie zmienia fakt, że choć wydatki prywatne na opiekę zdrowotną są w Polsce relatywnie wysokie (ok. 30 proc. łącznych wydatków), to znakomita ich część (ponad 60 proc.) dotyczy artykułów farmaceutycznych.

W jej opinii, ubezpieczyciele czekają na stabilną wizję systemu ubezpieczenia zdrowotnego. Istotnym impulsem dla rozwoju tych ubezpieczeń jest przede wszystkim usankcjonowanie na poziomie ustawowym gwarancji finansowania publicznego jedynie wybranych, a nie wszystkich świadczeń zdrowotnych (tzw. pozytywny koszyk świadczeń).

Ważne jest też wykreowanie koncepcji zmian ponad podziałami politycznymi. Jedną z takich propozycji, dotyczącą dobrowolnych prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych, przygotowała Polska Izba Ubezpieczeń. Projekt zakłada możliwość częściowego przesunięcia środków z NFZ do prywatnych funduszy za każdego ubezpieczonego prywatnie, od którego fundusze te pobierałyby także składkę dodatkową zależną od wieku i płci.

W obecnej sytuacji wejście na rynek kompleksowych ubezpieczeń kosztów leczenia dr Osak postrzega jako działanie na rzecz budowania marki towarzystwa i produktu, tworzenia przewagi konkurencyjnej. Jest to właściwie zajmowanie "pozycji startowej", co ma w przyszłości umożliwić skonsumowanie profitów z ekspansji, którą - jak liczą oferenci - wzbudzą w końcu kiedyś przeobrażenia systemowe.

Specjalistka dodaje, że w sytuacji globalnego kryzysu zarówno prywatni ubezpieczyciele, jak i NFZ muszą się liczyć z tym, że bezrobocie i niższy wskaźnik wzrostu płac będzie się przekładać na mniejsze realne przychody. Zagrożenie to dotyczy szczególnie NFZ, gdzie składka uzależniona jest od dochodu.

Dysertacja Magdaleny Osak brała udział w konkursie "Nowe trendy" na najlepsze doktoraty z zakresu nauk ekonomicznych i zarządzania organizowanym przez Fundację Promocji i Akredytacji Kierunków Ekonomicznych (FPiAKE). Projekt dofinansowany jest przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz wspierany przez Konfederację Pracodawców Polskich. Wnioski pracy można znaleźć pod adresem:

http://www.gu.com.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=23605&Itemid=301

W pracy badawczej dr Osak zajmuje się zagadnieniami związanymi z finansowaniem ochrony zdrowia i wykorzystaniem ubezpieczenia jako jednej z metod tego finansowania. KOL

PAP - Nauka w Polsce

agt/

Wersja do druku     Poleć stronę