18.10.2019
PL EN
17.09.2019 aktualizacja 17.09.2019

Najstarsze ślady spożycia mleka przez ludzi

Fot. Fotolia Fot. Fotolia

Na zębach prehistorycznych rolników zamieszkujących dzisiejszą Wielką Brytanię 6000 lat temu naukowcy znaleźli ślady białka występującego w mleku - informuje pismo „Archaeological and Anthropological Sciences”.

Analizowane ludzkie szczątki pochodzą z trzech neolitycznych stanowisk: Hambledon Hill w Dorset, Hazleton North w Gloucestershire i Banbury Lane w Northamptonshire.

Brytyjscy archeolodzy z University of York zeskrobali próbki płytki nazębnej z zębów ludzi żyjących w okresie neolitu, po czym oddzielili różne zawarte w niej składniki, przeanalizowali je metodą spektrometrii masowej i dokonali analizy proteomicznej.

W płytce nazębnej siedmiu osób żyjących w okresie wczesnego i środkowego neolitu naukowcy wykryli białko mleka o nazwie beta-laktoglobulina (BLG). Wskazuje to, że ludzie spożywali produkty mleczne już 6000 lat temu, mimo że nie tolerowali laktozy. Nietolerancja laktozy wynika z niezdolności do trawienia tego cukru zawartego w mleku poza okresem niemowlęcym. U nietolerujących laktozy osób spożywanie pokarmów na bazie mleka może powodować ból brzucha, biegunkę i nudności.

Z czasem jednak powstała mutacja genetyczna, która pozwala na spożywanie mleka w wieku dorosłym. Chodzi o fragment DNA kontrolujący aktywność genu laktazy - enzymu rozkładającego laktozę.

Badania genetyczne obejmujące starożytne populacje z całej Eurazji wskazują, że zdolność do trawienia laktozy stała się powszechna dopiero niedawno. Zaczęła pojawiać się w epoce brązu, ale była wtedy obecna tylko u 5–10 proc. Europejczyków.

Zdaniem autorów spożywanie mleka mimo nietolerancji laktozy sugeruje, że albo chodziło o jego niewielkie ilości, albo też zostało ono przetworzone na produkty fermentowane, takie jak ser czy jogurt. Fermentacja produktów mlecznych zmniejsza zawartość laktozy i poprawia smak.

Hipotezę o fermentacji mlekowej wydają się wspierać znaleziska zawierających tłuszcze mleczne neolitycznych naczyń ceramicznych z wielu miejsc Europy. Niektóre pozostałości mleka znalezione w tych naczyniach były prawdopodobnie podgrzewane, co sugeruje przetwarzanie surowego mleka na ser lub inny produkt. Ponadto właśnie w neolicie udomowiono zwierzęta takie, jak owce, krowy i kozy.(PAP)

Autor: Paweł Wernicki

pmw/ zan/

Copyright © Fundacja PAP 2019