Ministerstwo Edukacji i Nauki

27.09.2021
PL EN
05.05.2021 aktualizacja 05.05.2021

Badania genetyczne potwierdzają odrębność środkowoeuropejskiej subpopulacji wilka

Wrocław, 16.04.2019. Wilk na wybiegu nowoczesnego siedliska wilków szarych „Wilcza Ostoja” we wrocławskim ogrodzie zoologicznym (sko) PAP/Aleksander Koźmiński Wrocław, 16.04.2019. Wilk na wybiegu nowoczesnego siedliska wilków szarych „Wilcza Ostoja” we wrocławskim ogrodzie zoologicznym (sko) PAP/Aleksander Koźmiński

Ponad dekadę temu eksperci zalecali, by ochronę wilków planować w obrębie transgranicznych subpopulacji. Teraz badania międzynarodowego zespołu pod kierunkiem polskich specjalistów pokazały, że takie podejście ma uzasadnienie również w strukturze genetycznej populacji tego drapieżnika.

Dzięki ograniczeniu lub całkowitemu zakazowi polowań wilki występują obecnie w większości europejskich krajów. Aby skutecznie zarządzać ochroną gatunku konieczne było wyznaczenie transgranicznych jednostek zarządzania, nazywanych także subpopulacjami. Dzięki nim możliwe było planowanie działań na rzecz ochrony wilków w obrębie jasno wytyczonych biologicznych jednostek, a nie w granicach poszczególnych państw. Propozycję zasięgu subpopulacji, opartej głównie na kryteriach geograficznych, ekonomicznych i demograficznych, opracowali specjaliści z

Large Carnivore Initiative for Europe IUCN – grupy ekspertów komisji ds. przetrwania gatunków Światowej Unii Ochrony Przyrody.

Ważnym wkładem w ustaleniu zasięgów subpopulacji wilków były badania genetyczne opublikowane w 2019 r. w czasopiśmie "Scientific Reports". Naukowcy z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego we współpracy ze specjalistami z Czech, Słowacji i Litwy, wykorzystując fragment mitochondrialnego DNA oraz trzynaście sekwencji mikrosatelitarnych DNA jądrowego kilkuset wilków, potwierdzili wówczas odrębność karpackiej subpopulacji wilka oraz wyraźną różnicę pomiędzy wilkami z subpopulacji bałtyckiej i środkowoeuropejskiej.

W kolejnej pracy, która ukazała się na początku maja br. na łamach "Wildlife Biology", międzynarodowy zespół badaczy pod kierunkiem specjalistów z Uniwersytetu Gdańskiego i Uniwersytetu Warszawskiego przedstawił argumenty za rozróżnieniem bałtyckiej i środkowoeuropejskiej subpopulacji wilka. Biorący udział w analizie naukowcy z Austrii, Belgii, Białorusi, Czech, Danii, Holandii, Litwy, Luksemburga, Niemiec, Słowenii i Polski wskazali na istotne genetyczne różnice pomiędzy oboma subpopulacjami.

"Różna frekwencja alleli (czyli wersji sekwencji genetycznych) w subpopulacji bałtyckiej i środkowoeuropejskiej pozwala na bezsporne wyodrębnienie obu grup" – potwierdza główny autor badań dr Maciej Szewczyk z Katedry Ekologii i Zoologii Kręgowców Wydziału Biologii Uniwersytetu Gdańskiego. – "Wskazuje także na demograficzną niezależność obu subpopulacji oznaczającą stosunkowo niski poziom krzyżowania się osobników pomiędzy nimi" – dodaje dr Szewczyk, cytowany w materiale przesłanym PAP.

Środkowoeuropejska populacja wilka rozszerza swój zasięg na zachód kontynentu. Obecnie obejmuje głównie zachodnią Polskę oraz wschodnie i północne Niemcy, jednak pojedyncze grupy rodzinne tych drapieżników rejestrowane są już w nizinnej części Czech, Danii, Holandii i Belgii, a pojedyncze osobniki dotarły także do Luksemburga. Jak wskazują badania genetyczna odrębność wilków z populacji środkowoeuropejskiej związana jest z silnym działaniem tzw. efektu założyciela. Te wilki, które pierwsze dotarły na rekolonizowane obszary pozostawiły tu najwięcej swoich potomków, a co za tym idzie - swoich genów.

"Efekt założyciela istotnie wpłynął na genetyczną odrębność lokalnej populacji" – mówi współautor badań dr hab. inż. Robert Mysłajek z Zakładu Ekologii Instytutu Biologii Funkcjonalnej i Ekologii Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego. – "Podobne zjawisko widzieliśmy wcześniej w Alpach, gdzie osiedliły się wilki pochodzące z Półwyspu Apenińskiego. Obecnie obie subpopulacje traktuje się więc jako dwie niezależne jednostki – dodaje dr Mysłajek".

Wydzielania transgranicznych subpopulacji pomaga dokładniej ocenić zagrożenia i lepiej planować działań na rzecz ochrony gatunków.

"Przykładem jest Czerwona Lista Gatunków Zagrożonych IUCN (Światowej Unii Ochrony Przyrody), w której stopnie zagrożenia określa się dla poszczególnych subpopulacji" - wskazuje dr hab. Sabina Nowak prezes Stowarzyszenia dla Natury „Wilk” i członkini Large Carnivore Initiative for Europe IUCN. – "Środkowoeuropejska subpopulacja wilka ma tam obecnie status narażonej (Vulnerable)".

Badania współfinansowane były m.in. przez NCN. (PAP)

zan/

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

Copyright © Fundacja PAP 2021