18.04.2021
PL EN
16.10.2011 aktualizacja 16.10.2011

Już 100 tysięcy lat temu używano ochry

Badania pracowni produkcji ochry sprzed 100 tysięcy lat dowodzą, że już wtedy mieszkańcy Afryki umieli nie tylko pozyskać i przygotować pigment, ale także potrafili już planować na dłuższą metę - informuje magazyn "Science". 



Jedna ze stosowanych przez ludzi od tysięcy lat form pigmentu, ochra, to niewiele więcej, jak barwny kurz. Może być żółta, czerwonawa lub brązowa, a odcień zawdzięcza zawartości tlenku żelaza.

W naturze występuje jako proszek, ale łącząc ją z innymi składnikami dawni ludzie. Później ochra służyła też do konserwacji skór i do barwienia wyrobów uzyskiwali miksturę do barwienia ciał, np. przed rytuałami, i posypywania pochówków artystycznych.

Ludzie znają ochrę od dawna. Większość dotychczasowych dowodów na jej wykorzystywanie dotyczy jednak najwyżej ostatnich 60 tys. lat. Teraz okazało się, że ludzie znali ochrę - umieli ją przygotowywać i przechowywać - nawet 100 tys. lat temu.

Właśnie tyle lat może mieć pracownia kosmetyczna lub warsztat, w którym dawni mieszkańcy Afryki wytwarzali, mieszali i przechowywali ochrę. W jaskini Blombos na terenie RPA natknął się na niego Christopher Henshilwood z Instytutu Ewolucji Człowieka na University of the Witwatersrand w Johannesburgu i jego współpracownicy.

Podłogę warsztatu zaściełały kamienne tłuczki i ucieraki. Były tam również dwie muszle ślimaków morskich, służące jako pojemniki na czerwony, bogaty w ochrę proszek.

"Jesteśmy przekonani, że proces wytwarzania wymagał pocierania kawałków ochry o płytki kwarcytu, co pozwalało uzyskać drobny, czerwony pył. Płatki ochry ucierano z kwarcem, kwarcytem, po czym łączono z podgrzanymi, utartymi kośćmi, węglem, pokruszonymi kamieniami i płynem. Później miksturę nakładano do muszli ślimaków morskich i delikatnie mieszano. Do mieszania służyła prawdopodobnie kość, podobnie jak do wyjmowania mieszanki z muszli" - opowiada Henshilwood.

Na podstawie nowego odkrycia naukowcy wnioskują, że już tak dawno temu mieszkańcy Afryki posiadali podstawową wiedzę chemiczną i potrafili na dłuższą metę planować.

Zdaniem Henshilwooda, zdolność wczesnych Homo sapiens do mieszania i przechowywania ochry musiała też reprezentować ważny krok w ewolucji myślenia. Odkrycie warsztatu dowodzi, "że ludzie posiadali pojęciową zdolność do pozyskiwania, łączenia i przechowywania substancji, które potem prawdopodobnie służyły podczas praktyk społecznych" - podkreśla badacz.

Naukowcy nie twierdzą jednoznacznie, jak używano ochry z jaskini. "W środkowym okresie epoki kamienia mogła być stosowana do symbolicznego ozdabiania ciał i ubrań" - sugeruje Henshilwood. 

PAP - Nauka w Polsce

zan/ agt/bsz

Copyright © Fundacja PAP 2021