Ministerstwo Edukacji i Nauki

12.06.2021
PL EN
20.02.2017 aktualizacja 20.02.2017

NCBJ pozyskał nowe urządzenia do badań neutronowych

Cztery nowoczesne urządzenia do badań neutronowych wkrótce trafią do Narodowego Centrum Badań Jądrowych, które podpisało porozumienie z Helmholtz-Zentrum Berlin. Przy reaktorze „Maria” powstanie więc nowoczesne laboratorium, w którym eksperymenty będą mogli przeprowadzać polscy i zagraniczni naukowcy.

Nowoczesne urządzenia do badań neutronowych zostaną sprowadzone do Polski z zamykanego ośrodka jądrowego (reaktora BER II) w Niemczech. Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) podpisało w tej sprawie umowę z Helmholtz-Zentrum Berlin (HZB).

Jak informuje NCBJ, cztery pierwsze przyrządy będą przywożone do Polski sukcesywnie. Wśród nich znajdzie się dyfraktometr pozwalający mierzyć rozpraszanie neutronów w szerokim kącie bryłowym wokół badanej próbki i dyfraktometr do badań monokryształów. NCBJ spodziewa się, że otrzyma również dyfraktometr, który pozwala tworzyć trójwymiarowe mapy zmian odległości międzypłaszczyznowych w badanych kryształach. Trwają dalsze negocjacje dotyczące możliwości otrzymania kolejnych maszyn, w tym wyposażenia niezbędnego do prowadzenia zaawansowanych badań, np. w skrajnie niskich temperaturach lub przy zmieniających się warunkach otoczenia.

„Reaktor badawczy Maria posiada sześć kanałów poziomych, którymi w celach badawczych wyprowadzane są na zewnątrz reaktora neutrony. Pochodzą one z rozpadów uranu zachodzących w rdzeniu” - wyjaśnia dr Jacek Milczarek, kierownik Zakładu Metod Jądrowych Fizyki Ciała Stałego NCBJ. "Przy każdym kanale zainstalowana jest aparatura pomiarowa. Badania polegają m.in. na prześwietlaniu próbek materiałowych neutronami lub na analizie neutronów rozproszonych na kryształach, dzięki czemu możemy poznać strukturę krystaliczną, jej wzbudzenia lub geografię rozkładu domieszek. Obecnie pracujący sprzęt jest mocno wysłużony, choć jeszcze kilkanaście lat temu np. nasze stanowisko do radiografii zaliczało się do grona najlepszych na świecie. Aparatura, która przyjedzie do nas z Berlina to urządzenia XXI wieku, które stale były modernizowane” - mówi dr Milczarek.

W NCBJ, w hali eksperymentalnej badawczego reaktora jądrowego „Maria” w Świerku pod Otwockiem, w której mają zostać zamontowane nowe urządzenia, rozpoczynają się właśnie prace przygotowawcze. Przyrządy muszą zostać ustawione na wysokości dostosowanej do poziomu wylotu kanałów wychodzących z reaktora a poruszające się na poduszkach powietrznych maszyny wymagają również przygotowania bardzo dobrze wypoziomowanej podłogi z płyt granitowych. Co więcej, aby zainstalować nowy sprzęt konieczne będzie zdemontowanie obecnych tam przyrządów pomiarowych i wykonanie adaptacyjnych robót budowlanych. Specjaliści NCBJ szacują, że badania neutronowe z wykorzystaniem nowej aparatury ruszą za trzy lata.

Laboratorium, które powstanie na bazie sprowadzonych urządzeń ma służyć nie tylko naukowcom ze Świerka. Reaktor „Maria” jest jednym z nielicznych urządzeń tego rodzaju dostępnych w Europie, a zapotrzebowanie na badania nowych materiałów z wykorzystaniem wiązek neutronów wciąż rośnie. Świadczy o tym m.in. fakt, że zamykane laboratorium HZB do końca swojego funkcjonowania (2019 r.) ma zaplanowany intensywny program badawczy realizowany przez korzystających z niego naukowców z wielu krajów, w tym z Polski.

„Mamy nadzieję, że nasi koledzy z innych polskich instytutów m.in. z Krakowa, Poznania czy Białegostoku, już niedługo będą mogli prowadzić swoje badania w naszym nowoczesnym laboratorium w Świerku” - przekonuje dyrektor NCBJ dr hab. Krzysztof Kurek. „Chcemy, by laboratorium było dostępne dla fizyków i inżynierów z całego świata oraz aby wspierało polskie programy rozwoju technologii jądrowych” - mówi dr Kurek.

PAP - Nauka w Polsce

ekr/ agt/

Przed dodaniem komentarza prosimy o zapoznanie z Regulaminem forum serwisu Nauka w Polsce.

Copyright © Fundacja PAP 2021