Strona główna Aktualności
Przyroda

Z grantem na lodowce

12.06.2016 Przyroda

Fot. Krzysztof Zawierucha

Wyprawę badawczą do archipelagu Svalbard w ramach Diamentowego Grantu MNiSW zorganizował Krzysztof Zawierucha z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Okazało się, że w Arktyce istnieją wyspy, gdzie wcześniej nie prowadzono żadnych badań - nie wiadomo, jaka jest tam roślinność i jakie żyją tam mikro zwierzęta. Granty pozwalają prowadzić badania, rozwijać skrzydła i poznawać świat - przekonuje specjalista od mikroskopijnych drapieżnych zwierzątek - niesporczaków.

Archipelag Svalbard położony jest w europejskiej części Arktyki i administracyjnie należy do Norwegii. To malownicze i tajemnicze, w dużej części niezbadane miejsca. W rozmowie z PAP Krzysztof Zawierucha zaznacza jednak, że takie wyjazdy nie mają nic wspólnego z turystyką. "Podróże kojarzą się z wycieczkami, a to właściwie ciężka robota, moczenie dłoni w zimnej wodzie w stawkach na lodowcach daje naprawdę popalić. To jest raczej rodzaj poznawania tego co nas otacza w skali mikro" - opowiada naukowiec.

 

Dla biologa jest to ciekawy obszar badań - w ponad 60 proc. pokryty lodowcami, z którymi sąsiadują niezmierzone przestrzenie lądowe. Wielkie kolonie ptaków arktycznych użyźniają je guanem, przez co różnorodność fauny glebowej, czyli małych organizmów w sąsiedztwie tych wielkich kolonii ptaków jest większa. Lodowce się cofają, a wtedy pojawiają się nowe miejsca do zasiedlania przez mikroskopijne zwierzęta - m.in. niesporczaki.

 

Niesporczaki mają około 0,2 milimetra. Wśród biologów słyną z tego, że w niesprzyjających warunkach środowiska potrafią się zahibernować. Bez wody i pożywienia mogą przetrwać nawet trzydzieści lat, nie przeszkadza im ani temperatura -50 ani 150 stopni Celsjusza. Niesporczaki to kosmopolityczny typ zwierząt - żyją w górach i w oceanach, na ciepłym lądzie i na lodowcach. Choć występują wszędzie, są grupą słabo poznaną. Krzysztof Zawierucha postanowił to zmienić.

 

W swoich badaniach laureat Diamentowego Grantu MNiSW wartego 160 tys. zł wykazał, że biogeny z kolonii ptaków arktycznych mają istotne znaczenie w funkcjonowaniu lądowych ekosystemów arktycznych, bo wpływają na zagęszczenia oraz różnorodność mikrofauny.

 

Biolog zwrócił także uwagę na dynamikę ekosystemów lodowych. Pokazał, że - wbrew powszechnemu przekonaniu - powierzchnia stawków na lodowcach oraz wysokość terenu nad poziomem morza nie wpływa na zagęszczenia mikroorganizmów ze względu na zaburzenia spowodowane szybkim topnieniem powierzchni lodowców. Dodatkowo opisał nowy gatunek dla wiedzy z obszaru archipelagu Svalbard oraz odkrył kilka gatunków nowych dla tego terenu. Pokazał także, że niektóre gatunki mają określone preferencje względem siedliska, a występowanie innych związane jest z zróżnicowanym klimatem archipelagu.

 

Badania umożliwiły mu nawiązanie współpracy z innymi ośrodkami naukowymi. Krzysztof Zawierucha otrzymał grant Preludium Narodowego Centrum Nauki na badanie lodowców. Połączenie badań wykazało, że niektóre gatunki mają określone preferencje co do swojego "adresu", poza tym na lodowcach występuje 5 gatunków, z czego 3 są unikatowe i występują tylko w lodzie.

 

Materiał został pobrany w gradiencie szerokości geograficznej, czyli z południa jak najbardziej na północ. Spreparowane okazy pozwalają na kontynuację pracy badawczej. Na przykładzie niesporczaków będą weryfikowane hipotezy o wpływie zmian klimatu na wielkość ciała zwierząt arktycznych. Mowa o projektach finansowanych ze środków norweskich, a koordynowanych przez Instytut Oceanologii PAN.

 

Realizują je uczeni pod kierunkiem prof. Marii Włodarskiej-Kowalczuk i prof. Marcina Węsławskiego. Więcej na ten temat w serwisie Nauka w Polsce: tutaj (link do mojego wywiadu z prof. Węsławskim: http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news,406073,lodowce-dla-przetrwania-fauny-arktycznej.htmloraz tutaj (link do artykułu nt. rozmiaru ciał zwierząt - http://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news,406587,rozmiary-maja-znaczenie.html

 

"Dzięki grantowi rozwinąłem skrzydła. Pojechałem do Portugalii, gdzie nawiązałem współpracę z najlepszymi specjalistami na świecie. Tam dowiedziałem się, że mogę składać wniosek o wyjazd do muzeum zoologicznego w Kopenhadze. W Danii przyjmował mnie jeden z najwybitniejszych zoologów na świecie, który entuzjastycznie odniósł się do mojej pracy. Pojechałem też na Alaskę na konferencję arktyczną i do Włoch na sympozjum +niesporczakowe+ " - wylicza badacz z Poznania.

 

Zawierucha opublikował wyniki swoich badań finansowanych z Diamentowego Grantu w sześciu artykułach w czasopismach z lisy filadelfijskiej, trzy kolejne są w recenzji. W sumie ma już na koncie 25 publikacji w czasopismach z tej listy. Grant Diamentowy został zakończony, grant Preludium kończy się w 2017 r, dostał też stypendium Etiuda na badania związane z funkcjonowaniem ekosystemów arktycznych. Jest jednym z laureatów tegorocznego konkursu FameLab, dla najlepszych popularyzatorów nauki.

 

PAP - Nauka w Polsce, Karolina Duszczyk

 

kol/ krf

Fot. Krzysztof Zawierucha

Fot. Krzysztof Zawierucha

Fot. Krzysztof Zawierucha

Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 0
Skomentuj Zobacz wszystkie  

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Czy Ziemia to komputer? „Głęboka myśl” ponownie w księgarniach Czy Ziemia to komputer? „Głęboka myśl” ponownie w księgarniach

Wznowienia doczekały się kultowe książki Douglasa Adamsa, w których opisuje on m.in. „Głęboką myśl” - maszynę, której nazwę koncern IBM nadał swemu komputerowi szachowemu - Deep Thought.

Więcej

Myśl na dziś

Wiedzę możemy zdobywać od innych, ale mądrości musimy nauczyć się sami.
Adam Mickiewicz

Nasz blog

Planetarne zoo Planetarne zoo

Ciemne jak smoła, lekkie jak styropian czy pokryte szafirowymi chmurami – takie bywają badane w ostatnim czasie pozasłoneczne planety. Niektóre z nich mogą się okazać bardzo przydatne dla nauki.

Więcej

Tagi