Strona główna Aktualności
Świat

J. Fraser Stoddart – jeden z najczęściej cytowanych chemików świata

06.10.2016 Świat, Nagrody Nobla 2016
epa05571331 Sir J. Fraser Stoddart, Board of Trustees Professor of Chemistry in the Weinberg College of Arts and Sciences at Northwestern University, works in his office on campus in Evanston, Illinois, USA, 05 October 2016. Fraser Stoddart of the Northwestern University, Jean-Pierre Sauvage of the University of Strasbourg, France, and Bernard L. Feringa of University of Groningen, Groningen, the Netherlands were awarded the Nobel Prize in Chemistry by the Royal Swedish Academy of Sciences on 05 October 2016 cited their work 'for the design and synthesis of molecular machines'.  EPA/TANNEN MAURY Dostawca: PAP/EPA.

J. Fraser Stoddart. Fot. PAP/EPA/ TANNEN MAURY

Tegoroczny laureat nagrody Nobla z chemii J. Fraser Stoddart jest jednym z najczęściej cytowanych chemików na świecie. Współtwórca molekularnych maszyn słynie m.in. z tego, że jako pierwszy zaczął wzbogacać swoje publikacje naukowe w barwne grafiki.

"To dość zaskakujące, chociaż myślę, że można się było spodziewać od 25 lat. Ale gdy to się dzieje, zapiera ci dech" – tak Fraser Stoddart skomentował przez telefon otrzymanie Nagrody Nobla z chemii.

 

Jedna z córek Stoddarta – Alison (również - chemiczka), powiedziała agencji Reuters, że gdy ojciec zadzwonił do niej z tą wiadomością, był podekscytowany i uszczęśliwiony. "Było tak wcześnie rano, więc był oczywiście nieco zszokowany. Był również bardzo zadowolony z tego, kto otrzymał Nobla razem z nim" – podkreśliła. Dodała, że drugi z trzech tegorocznych noblistów z chemii Jean-Pierre Sauvage jest szczególnie bliskim przyjacielem ich rodziny.

 

Alison przyznała też, że jako chemiczka, odczuwa zadowolenie, iż prace jej ojca i jego kolegów zostały docenione. Według niej to chemicy przepełnieni pasją, a praktyczne efekty ich badań mogą być w przyszłości bardzo ekscytujące.

 

J. Fraser Stoddart urodził się 24 maja w 1942 r. w Edynburgu. Wychowywał się w szkockiej wsi (w Edgelaw Farm) i chodził do lokalnej wiejskiej szkoły w Carrington (Midlothian, Szkocja). Ukończył Uniwersytet Edynburski, gdzie w 1966 r. uzyskał tytuł doktora. Rok później rozpoczął pracę na Queen’s University w Kanadzie, a w 1970 r. przeniósł się na Sheffield University, gdzie wykładał chemię. Z czasem rozpoczął pracę na University of California w Los Angeles (UCLA), skąd wrócił na uczelnię w Sheffield.

 

W 1990 r. objął katedrę chemii organicznej na Birmingham University, a po siedmiu latach został profesorem na UCLA. W lipcu 2002 r. zaczął pełnić obowiązki jednego z dyrektorów California NanoSystems Institute (CNSI), a po niecałym roku został jego głównym dyrektorem. W grudniu 2007 r. zrezygnował z tej funkcji i przeniósł się na Northwestern University w Evanston (stan Illinois, USA), gdzie pracuje do dziś.

 

Stoddart jest jednym z pionierów nanomaszyn. W 1991 roku udało mu się uzyskać jeden z podstawowych elementów tych struktur – rotaksan. Wśród opartych na rotaksanie dzieł Stoddarta znajdują się: molekularna winda (pozwalająca unieść ładunek na wysokość 0,7 nanometra), molekularny mięsień zginający cieniutką złotą blaszkę oraz chip komputerowy – pamięć o skromnej pojemności 20 kilobajtów, jednak mająca wyjątkowo małe elementy składowe.

 

Stoddart jest posiadaczem co najmniej 10 patentów, autorem i współautorem ponad tysiąca publikacji naukowych, a także jednym z najczęściej cytowanych chemików na świecie. Zgodnie z danymi Instytutu Filadelfijskiego (Institute for Scientific Information, będący częścią Thomson Reuters Corporation), od stycznia 1997 r. do sierpnia 2007 r. był trzecim najczęściej cytowanym specjalistą w dziedzinie chemii (łącznie 14 tys. 38 cytowań). Ta sama jednostka prognozowała, że Stoddart otrzyma Nobla z chemii w 2005 r.

 

Chemik dał ponad tysiąc wykładów na uczelniach całego świata. W ciągu 45 lat w laboratoriach, którymi kierował, inspirował swoją wyobraźnią i kreatywnością ponad czterystu doktorantów lub młodych badaczy tuż po doktoracie (na tzw. stażu podoktorskim).

 

Jego prace w dziedzinie chemii zostały docenione licznymi prestiżowymi nagrodami, w tym – poza Nagrodą Nobla z chemii - m.in. Złotym Medalem Nagoya z Chemii Organicznej (2004), Światową Nagrodą Naukową im. Alberta Einsteina (2007). Był jednym z zaledwie ok. 20 naukowców zaproszonych przez Królewską Szwedzką Akademię Nauk do uczestnictwa w Jubileuszowym Sympozjum Noblowskim pt. „Frontiers of Molecular Sciences” w Sztokholmie w grudniu 2001 r.

 

Otrzymał honorowy tytuł naukowy na wielu uczelniach, w tym w Chinach i Korei. Był zatrudniany jako wykładowca przez kilkadziesiąt uczelni na świecie. Jest członkiem licznych prestiżowych towarzystw naukowych, w tym Amerykańskiej Akademii Nauk, Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk, Królewskiego Towarzystwa Chemicznego, a także Królewskiego Towarzystwa w Londynie.

 

Stoddart miał również szczęście w życiu prywatnym. Przez 36 lat tworzył udany związek małżeński z chemiczką szkockiego pochodzenia, którą poślubił w 1968 r. Norma z domu Scholan była córką pary fryzjerów. Już na początku nauki ujawniły się jej talenty nie tylko w dziedzinie nauk przyrodniczych, ale i w zakresie sztuki. Ukończyła wydział chemii na Uniwersytecie Edynburskim. Była cenioną uczoną i humanistką, o wielkiej sile intelektu i charakteru.

 

Poświęciła 10 lat kariery naukowej na wychowanie dwóch córek. Później bardzo angażowała się prace badawcze zespołu naukowego męża i pomagała mu w opracowywaniu publikacji, które zasłynęły w środowisku naukowym z tego, że wzbogacały je barwne, przejrzyste grafiki. Stoddart jako pierwszy zaczął stosować tak wielobarwne grafiki w pracach i prezentacjach naukowych. W 1992 r. u Normy zdiagnozowano raka piersi, z którym zmagała się przez 12 lat. Zmarła 12 stycznia 2004 r. (w wieku 59 lat). (PAP)

 

jjj/ zan/

Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 0
Skomentuj Zobacz wszystkie  

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Historia o królestwie antynaukowości Historia o królestwie antynaukowości

"W królestwie Monszatana. GMO, gluten i szczepionki" Marcina Rotkiewicza już w samym tytule obiecuje ciekawą opowieść o trzech kontrowersyjnych tematach: żywności modyfikowanej genetycznie, diecie bezglutenowej i ruchach antyszczepionkowych. I tej opowieści dostarcza - ale głównie na jeden z tych tematów.

Więcej

Myśl na dziś

Bądźmy ludźmi, choćby tak długo, póki nauka nie odkryje, że jesteśmy, czym innym.
Stanisław Jerzy Lec

Nasz blog

Planetarne zoo Planetarne zoo

Ciemne jak smoła, lekkie jak styropian czy pokryte szafirowymi chmurami – takie bywają badane w ostatnim czasie pozasłoneczne planety. Niektóre z nich mogą się okazać bardzo przydatne dla nauki.

Więcej

Tagi