Strona główna Aktualności
Historia i kultura

Archeolodzy poznają mekkę rzymskich weteranów w Bośni i Hercegowinie

09.11.2016 Archeologia, Historia i kultura

Zespół w trakcie badań powierzchniowych w niesprzyjających warunkach ze względu na intensywną działalność rolniczą w żyznej dolinie. Fot. Anna Mech

Rzymscy weterani i inni osadnicy wznosili swoje domy i wille dwa tysiące lat temu, kierując się wygodą - wynika z badań polskich archeologów w Bośni i Hercegowinie. Dlatego konstrukcje te powstawały na obrzeżach dolin rzek i obok sieci drogowej.

"W czasie tegorocznych badań udało się nam odnaleźć kilka dotychczas nieznanych odcinków rzymskich dróg, w tym kluczowej dla całej rzymskiej prowincji Dalmacji drogi Narona-Salona" - wyjaśnia PAP kierownik przedsięwzięcia, Tomasz Dziurdzik z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Badania prowadzone są w partnerstwie z Uniwersytetem w Mostarze reprezentowanym przez Mirko Rašića.

 

Dziedzictwo archeologiczne tego rejonu jest słabo rozpoznane i zadokumentowane przez lokalne służby. Przyczynił się do tego m.in. konflikt zbrojny z lat 90. ubiegłego wieku. W jego wyniku system ochrony dziedzictwa archeologicznego i historycznego przestał działać na wiele lat. Na pomoc lokalnym służbom przyszli Polacy, którzy w zeszłym roku rozpoczęli szeroko zakrojony nieinwazyjny projekt archeologiczny zaplanowany na kilka lat. Jego celem jest sprawdzenie danych na temat lokalizacji stanowisk archeologicznych i wprowadzenie ich do nowej bazy danych.

 

Naukowcy stosują różne metody - od badań terenowych, czyli przejść w terenie polegających na poszukiwaniu zalegających na powierzchni zabytków, po analizę zdjęć lotniczych i satelitarnych. Planowane jest też wykonanie modeli trójwymiarowych wybranych stanowisk. „To pierwsze zastosowanie nowoczesnych, niedestrukcyjnych metod archeologicznych na tym obszarze” – mówi Dziurdzik.

 

Ludzie silnie odcisnęli swoje piętno na tym terenie od pierwszej poł. I wieku. To wtedy przybywali tam weterani – legioniści, obdarowywani ziemią przez kolejnych cesarzy. Dlatego obszar ten był bogaty i szybko poddał się romanizacji. Jak wyjaśnia w rozmowie z PAP Tomasz Dziurdzik, powstało wtedy wiele inwestycji - dróg, osad i willi. Dlatego polskie badania skupiają się na osadnictwie okresu rzymskiego i późnoantycznego (od przełomu er po VII wiek). Dzięki zmapowaniu części reliktów starożytności z obszaru općiny (gminy) Ljubuški w zachodniej Bośni i Hercegowinie już teraz wyciągnęli pierwsze wnioski na temat przeszłości regionu.

 

"Rzymscy osadnicy, w tym zwalniani z wojska legioniści, którzy za panowania Tyberiusza w nagrodę za służbę otrzymali tu nadziały ziemi, wybierając miejsca budowy domów i willi, kierowali się wygodą. Domostwa wznosili na obrzeżach doliny rzecznej i blisko sieci dróg" - powiedział Dziurdzik.

 

Naukowcy ustalili również, że w okresie późnoantycznym (IV-VII w.) wśród lokalnej społeczności wzrosło poczucie zagrożenia - zapewne związane z okresem wędrówek ludów, kiedy wiele plemion ze wschodniej Europy przemieszczało się na zachód. Z tego względu osady lokowano w tym czasie w miejscach trudno dostępnych i naturalnie obronnych.

 

Naukowcy "prześwietlili" też trzy miejsca, które wytypowali w czasie badań powierzchniowych i poznali ich rozplanowanie bez potrzeby przeprowadzania wykopalisk. Było to możliwe dzięki zastosowaniu badań geofizycznych. Wszystkie położone są w rejonie miejscowości Humac i stanowiły dla naukowców zagadkę - nie było jasne, jakie relikty przeszłości kryją pod sobą.

 

"Udało się nam potwierdzić istnienie w tym miejscu fortu rzymskiego, towarzyszącej mu osady cywilnej i cmentarzyska z okresu I i II w." - opowiada Dziurdzik. Z obrazu wygenerowanego dzięki metodzie geofizycznej wyłania się m.in. mur fortu i pojedyncze zarysy budynków.

 

Do tej pory w ramach projektu archeolodzy zweryfikowali i zadokumentowali w sumie 34 znane dotychczas stanowiska. Badaniami powierzchniowymi objęto ponad 80 hektarów. W ich trakcie badacze odnaleźli kilka nie odnotowanych przez miejscowe służby stanowisk.

 

PAP - Nauka w Polsce

 

szz/ mrt/

Tagi: rzymianie

Tak wyglądają dziś pozostałości wspaniałej niegdyś rzymskiej drogi - rozorany pas kamieni z podsypki pod właściwą nawierzchnię. Fot. Anna Mech

Badania geofizyczne pozwalają na poznanie podziemnych reliktów przeszłości bez konieczności przeprowadzenia wykopalisk. Fot. Anna Mech

Podziel się
Ocena: 0 głosów

Logowanie



Nie pamiętam hasła

Rejestracja

Komentarze: 1
Skomentuj Zobacz wszystkie   Dyskutuj na forum

Uwaga Redakcje!

Wszelkie materiały PAP (w szczególności depesze, zdjęcia, grafiki, pliki video) zamieszczone w serwisie "Nauka w Polsce" chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych.

 

PAP S.A. zezwala na bezpłatny przedruk artykułów z Serwisu Nauka w Polsce pod warunkiem mailowego poinformowania nas raz w miesiącu o fakcie korzystania z serwisu oraz podania źródła artykułu. W portalach i serwisach internetowych prosimy o zamieszczenie podlinkowanego adresu: Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl a w czasopismach adnotacji: Źródło: Serwis Nauka w Polsce - www.naukawpolsce.pap.pl. W przypadku portali społecznościowych prosimy o umieszczenie jedynie tytułu i leadu naszej depeszy z linkiem prowadzącym do treści artykułu na naszej stronie, podobnie jak to jest na naszym profilu facebookowym. 

 

Powyższe zezwolenie nie dotyczy: informacji z kategorii "Świat" oraz wszelkich fotografii i materiałów video.

 

Informacje tekstowe z kategorii "Świat" można pozyskać odpłatnie abonując Serwis Nauka i Zdrowie PAP. Serwis ten zawiera ponadto wiele innych najnowszych doniesień naukowych z zagranicy oraz materiałów dotyczących szeroko rozumianej problematyki zdrowotnej. 

 

Informacje na temat warunków umowy można uzyskać w Dziale Sprzedaży i Obsługi Klienta PAP, tel.: (+48 22) 509 22 25, e-mail:  pap@pap.pl

 

Informacje o przedruku artykułów z Serwisu Nauka w Polsce, prośby o patronaty medialne, informacje o prowadzonych badaniach, organizowanych konferencjach itd., prosimy przesyłać na adres: naukawpolsce@pap.pl

 

 

Najpopularniejsze materiały

więcej

Książka

Czy Ziemia to komputer? „Głęboka myśl” ponownie w księgarniach Czy Ziemia to komputer? „Głęboka myśl” ponownie w księgarniach

Wznowienia doczekały się kultowe książki Douglasa Adamsa, w których opisuje on m.in. „Głęboką myśl” - maszynę, której nazwę koncern IBM nadał swemu komputerowi szachowemu - Deep Thought.

Więcej

Myśl na dziś

Wiedzę możemy zdobywać od innych, ale mądrości musimy nauczyć się sami.
Adam Mickiewicz

Nasz blog

Planetarne zoo Planetarne zoo

Ciemne jak smoła, lekkie jak styropian czy pokryte szafirowymi chmurami – takie bywają badane w ostatnim czasie pozasłoneczne planety. Niektóre z nich mogą się okazać bardzo przydatne dla nauki.

Więcej

Tagi